كيكاوس پيدا شد و سببش قتل سياوش بود . در نظام التواريخ مسطور است كه كاوس رصدى به ولايت بابل ساخت و اكنون آن را « تل عقرقوف » نامند . از سخنان او است : احسن الاشياء النصيحة و اطيبها العافية و اتمها الامن و الذها الغنى و اعزها الدين و اسناها العدل . و قال : الاعمال ثمار النيات . كارها ثمرهء انديشه‌ها است يعنى اگر كسى در زمين دل درخت نيت جهت اصلاح مفاسد بنشاند هرآينه ثمرهء آن به صلاح آمدن مهام باشد و قضايا به موجب فلاح اختتام يابد . و قال : البر دافع البليات و الامور مرهونة بالاوقات . كيخسرو قدوهء سلاطين كامكار و زبدهء خواقين رفيع مقدار بود ، بىشائبهء تكلف و غائلهء تصلف . هرچند مبالغه و تأكيد در باب مناقب و مفاخر و اوصاف ذات مكرمت آيات آن خسرو ستوده مآثر گرديده آيد هنوز قلم دو زبان به عجز و قصور اعتراف نمايد . جام جهان‌نماى كه احوال عالم را در آن مشاهده كردى مخصوص به كيخسرو بود . بعضى از اهل تحقيق برآنند كه جام جهان‌نما كنايت است از باطن صافى آن پادشاه عالم پناه . چه هرچه كه در عالم وقوع يافتى در خاطر عاطرش پرتو انداختى . از كلمات او است : اعلم ان قوام الملك و الرعية بالمال الذى جعله اللّه آلة لاستصلاح المعاش و المعاد و العمارة ينبوع الأموال و معدنها . بدان كه پايدارى ملك و رعيت به مال است كه حضرت حق سبحانه و تعالى آن را وسيلهء هر دو سراى كرده است و آبادانى و عمارت چشمه و معدن او است . لهراسب والى اى صائب راى معدلت شعار و ملكى ثاقب فكر نصفت دثار بود اما خويى درشت داشت و هيچ مجرمى را زنده نمىگذاشت . اول كسى كه تعيين مراتب اصحاب ديوان نمود و مشرف و مستوفى و غيرهما مقرر فرمود لهراسب بود . از سخنان او است كه : العفو عند الأقتدار من علوّ الأقدار . و من كلامه ايضا : الجود اعز من الذخر و القناعة احسن من الغنى .