ذكر شمه‌اى از آثار و سخنان ملوك عجم و پادشاهان ماتقدم كيومرث اول كسى كه از طبقهء پيشداديان ، عالميان را به عدل و داد نويد داد بلكه نخستين پادشاهى كه تاج سلطنت و افسر ايالت بر سر نهاد كيومرث بود . آورده‌اند كه پشم ريشتن و تافتن و از آن جامه و گليم بافتن در ايام دولت او پيدا شد . و بعضى از مورخان را عقيده آن است كه مخترع زين و لجام و سوارى كيومرث است . به‌اتفاق جمهور ائمهء تاريخ ، دماوند و اصطخر از جملهء مستحدثات اوست . و فرقه‌اى احداث بلخ را نسبت به كيومرث داده‌اند و صاحب تاريخ جعفرى به‌خلاف اكثر مورخين گويد كه اردبيل و بابل و فلسطين و قومس و مكران و نصيبين و جرجان و سجستان و حمص نيز از بناهاى اوست . و اللّه اعلم . در بعضى از كتب معتبره به‌نظر درآمده كه كيومرث را پسرى بود در غايت زهد و تقوى . آن پسر روزى از پدر پرسيد كه بهترين صفات بشرى كدام است ؟ كيومرث جواب داد كه : كم‌آزارى و عبادت حضرت بارى . آن جوان نكته‌دان با خود تأمل نموده گفت كم‌آزارى ، مترتب بر جدائى است و عبادت ، موقوف بر وحدت و تنهائى ، آنگاه از خلق انقطاع اختيار كرده در جبل دماوند به طاعت حضرت خداوند مشغول شد . كيومرث گاهى به معبد ولد ارشد رفته ديده به ديدار او روشن مىگردانيد . در كرت اخير كه متوجه ملاقات فرزند خود گشت ، در اثناى راه ، جغدى دو سه نوبت آواز موحش كرد . كيومرث به آواز آن طير تطير نموده بر زبان راند كه اگر اين آواز مستلزم مكروهى است كه به من رسد ان شاء اللّه تعالى پيوسته اين جانور مردود و مطرود بنى آدم باشد ، و چون به مسكن پسر