غياث الدين بن همام الدين حسينى ( خواند مير )

111

مآثر الملوك ( به ضميمه خاتمه خلاصة الأخبار وقانون همايونى ) ( فارسى )

عمرو جواب داد كه امروز صباح خوانسالار من مىگفت كه سيصد شتر بار بردار ، ادوات مطبخ من را به زحمت مىكشد و حالا مىبينم كه سگى آن را به سهولت مىبرد . مسجد عتيق شيراز از جملهء عمارات عمرو است . بعد از انقضاى ايام حكومت عمرو ، طاهر بن محمد بن عمرو بن ليث در سيستان پادشاه شد و بعد از شش سال كه به امر و نهى سپاهى و رعيت قيام نمود او نيز هلك بر ملك اختيار فرموده دولت صفاريه به نهايت انجاميد . سامانيان نه نفر بودند و مدت صد و دو سال و كسرى زمان دولت ايشان امتداد يافت . اول منهم : امير اسماعيل او پادشاهى بود به صفت نصفت و عدالت موصوف و به محاسن اخلاق و مكارم آداب معروف . در وصاياى خواجه نظام الملك طوسى مسطور است كه چون امير اسماعيل بر عمرو ليث ظفر يافت به تفحص خزاينى كه عمرو همراه داشت اشتغال فرمود و هرچند شرايط تفتيش به جاى آورد معلوم نشد كه آن اموال كجاست ؟ لاجرم از عمرو استفسار نمودند . عمرو گفت شخصى از خويشان من سام نام متعهد خزينه بود يحتمل كه آن را به هرات برده باشد . امير اسماعيل به بلدهء فاخرهء هرات رفته هرچند از حال سام و خزانه استعلام فرمود فايده‌اى بر آن مترتب نگشت بنابراين فلاكت و عسرتى تمام به احوال متجنده راه يافت . اركان دولت و اعيان حضرت به عرض آن پادشاه عالى همت رسانيدند كه مصلحت آن است كه چيزى بر متوطنهء هرات تحميل نمائيم تا لشكريان مرفه و آسوده گردند . امير اسماعيل تجويز اين معنى نكرده فرمود كه مردمى را كه امان داده باشيم اكنون به چه تأويل از ايشان زر طلب داريم ؟ و به سرعت هرچه تمامتر نداى رحيل در داد تا ديگر آن سخن در ميان نيايد و به تسويلات شيطانى امرى كه موجب نقض پيمان باشد صادر نگردد . چون در منزلى نزول كردند باز امرا همان حديث را اعاده نموده گفتند