گزنفون ( مترجم : وحيد مازندرانى )
105
لشكر كشى كوروش يا بازگشت ده هزار نفر ( فارسى )
جمعوجور نمايد ، شكى نيست كه به ما حمله خواهد كرد و شايد هم سرگرم حفر خندق و يا ساختن ديوارى است كه راه بازگشت ما را سد كند چون محال است در صورت امكان اجازه دهد ما به يونان بازگرديم و اين خبر شايع شود كه با تعدادى معدود در آستانهء قلمرو خودش بر او چيره شدهايم و با رفتارى توأم با ريشخند در امن و امان به وطن خويش بازگشتهايم . » به كسانى كه اين اظهارات را ميكردهاند كلارخوس پاسخ داد : « من نيز تمام اين نكتهها را در نظر دارم اما انديشهناكم اگر بىدرنگ حركت كنيم وانمود خواهد شد كه با قصد خصومت و على رغم شرايط مصالحه رفتارى ناروا كردهايم و در نتيجه اولا كسى جنسى در اختيار ما نخواهد گذاشت و يا محل و مكانى نخواهد بود كه از آنجا آذوقه فراهم سازيم ثانيا راهنما نخواهيم داشت بعلاوه اگر به اين ترتيب رفتار كنيم آريهاوس فورى ما را رها خواهد كرد و مآلا دوست و يارى براى ما باقى نخواهد ماند و حتى كسانى هم كه قبلا با ما دوستى مىنمودند راه دشمنى پيش خواهند گرفت . بعلاوه رودخانهها را نبايد فراموش كنيم و بايد در خاطر داشت كه تعداد آنها زياد است و تا آنجا كه من ميدانم از همهء آنها بايد عبور كرد اما راجع به فرات نيز ميدانيم كه با دشمنى در دنبال امكان عبور از آن نيست بعلاوه هرگاه زد و خوردى ناچار پيش آيد سواره نظامى براى حمايت خويش نداريم در صورتى كه دشمن سواران كلان در اختيار دارد كه بسيار چالاكاند اگر فاتح شويم مگر چهاندازه كشتار توانيم كرد ؟ « 1 »
--> ( 1 ) - نفرات سنگين اسلحه بواسطهء وزن زياد تجهيزات خود در كار تعاقب بىاثرند بخصوص هنگامى كه دشمن به حال فرار باشد چنان كه در نبرد ( كوناكسا ) -