گرگوريو پريرا فيدالگو ( مترجم : پروين حكمت )
82
گزارش سفير كشور پرتغال در دربار سلطان حسين صفوى ( فارسى )
نماينده هلند مبلغ چهارده هزار تومان در ازاء عقد بيست و هفت قرارداد پرداخته است و براى وصول همين قراردادها كمپانى هلندى سفيرى بدربار ايران اعزام داشته بود كه با پرداخت مبالغ هنگفت موفق باخذ هيچيك از آنها نشد زيرا هنگام ورود به گمرون در خاك ايران پادشاه امر مىدهد كه تمام مخارج وى را به حساب دولت ايران چنانچه معمول است ، بپردازند ولى سفير نامبرده به اين امر موافقت نكرد و اين موضوع به قدرى براى شاه توهينآميز بود كه انجام تقاضاهاى وى را مدت دو سال به تأخير انداخت كه مخارج وى افزون گردد تا هنگاميكه او را از باتاويا احضار كردند و كارهاى او را به آقاى هوگ كامر سپردند و شخص نامبرده با پرداخت چهارده هزار تومان به صدر اعظم و ناظر قراردادها را منعقد ساخت . همين هوگ كامر براى من تعريف كرد كه در مدت يكسال ، كمپانى از سود حاصله از قراردادهاى منعقد شده مخارجى را كه پرداخته بود بدست آورده است مهمترين اين قراردادها عبارت بود از اينكه تمام مال التجارهاى كه از اصفهان عازم بندرعباس مىشود و داراى علامات امتياز كمپانى است بدون بازديد و گشوده شدن در گمرك ايران از مرز عبور نمايد و به اين طريق تمام مواد و لوازم ممنوعه را با كمال سهولت از ايران به هندوستان بردند و از اين بابت منافع بيشمار عايد آنها شد . مهمترين جنس ممنوع سكههاى طلا بود كه صادرات آن ممنوع و مجازات صدور آن شديد است . قرارداد ديگر عبارت بود از اينكه در ازاى هر يك من ابريشم دو عباسى كمتر بپردازند زيرا قبلا قرار بود كه آن پول را به پادشاه كه تنها شخصيتى بود كه مىتوانست ابريشم به آنها بفروشد بپردازند و مقدار متنابهى كه هر سال صادر مىشد به مبلغ گزافى مىرسد . در اين دربار همه چيز را نيز مىتوان از طريق ارعاب بدست آورد و چون تركها بدليل همسايه بودن با اين سرزمين ، هميشه موجب بيم و وحشت آنها مىباشند به همين دليل بالاترين احترامات و امتيازات خاص آنهاست و با سفراى آنها با توجه مخصوص رفتار مىشود و بر ساير سفراى خارجى برترى دارند . از بسيارى