گرگوريو پريرا فيدالگو ( مترجم : پروين حكمت )
49
گزارش سفير كشور پرتغال در دربار سلطان حسين صفوى ( فارسى )
سكنى دارد و دو سال است كه به سمت اسقف آنجا منصوب شده است . متاسفانه به علت اصرار و دشمنى اسقفهاى تجزيهطلب ارامنه و بويژه به علت شكايتهائى كه يكى از آنها بنام استفان وارداپت « 1 » بر عليه وى كرده از جلفا اخراج شده است و اين امر علت ديگرى جز كينه و حسادت ارامنه ندارد كه به علت پشتكار و لياقتى كه او در ترويج اصول كليساى رم و مخالفت با كليساى ارامنه به كار ميبرده است ، دست به كينهتوزى زدهاند . اسقف نامبرده مىگفت همواره با روحانيان ارامنه مباحثات و گفتگوهاى مذهبى متعددى در ملاء عام داشته است و هميشه هم با دلايل قانع كننده اسقفهاى ارامنه را متقاعد مىساخته است . اسقفهاى ارامنه از حمايت مادر پادشاه كه خود صاحب اختيار مطلق جلفا است برخوردارند و به او شكايت بردهاند . بر اثر اقدامات و مخارج زيادى كه اسقف تجزيهطلب ارامنه نمود سرانجام توفيق يافت پادشاه را بر آن دارد كه ديوان بيگى ، قاضى اعظم دربار را به جلفا بفرستد . ديوان بيگى كشيش را مانند يك اسير دستگير كرد و در جلو اسب خود پياده با بدترين و توهينآميزترين وضع راند ، كليسا و اقامتگاه وى را نيز به كلى ويران نمود . برادر الى اظهار مىداشت كه در طول دو سالى كه از اخراج او گذشته است به پاپ اعظم و به تمام شاهزادههاى مسيحى مذهب و بويژه به اعليحضرت پادشاه پرتغال توسل جسته است و نامههاى خطاب به امپراطور را توسط پدر روحانى ژان كنراد كه يكى از كشيشهاى طرفدار خودش است براى او ارسال داشته است . مىگفت به او اطمينان داده بودند و براى خودش نيز مسلم بود كه پادشاه ايران براى هيچ يك از شاهان اروپا به اندازه شاه ما احترام قائل نيست و بدليل همين احترام بوده است كه شاه ايران اجازه ورود كشتيهاى پرتغالى را به بندر كنگ داده است . در جوابش گفتم كه جناب نايب السلطنه هندوستان در مورد امور هيئت مبلغان به من تأكيد بسيار فرمودهاند و بخصوص در مورد استقرار مجدد برادر روحانى الى در جلفا سفارش نمودهاند و به
--> ( 1 ) - Stephane Vardapet