كورش نشان داد كه انسان درصورتىكه نيروى خود را درست به كار برد ، مىتواند بر مردم حكومت كند . عمليات بزرگ كورش كزنوفون را بر آن داشت كه حيات اين مرد فوق العاده را به رشتهء تحرير درآورد . « 1 » فصل اول در بىثباتى حكومت‌ها و مشكلات حكومت بر مردم روزى اين فكر به خاطرم خطور كرد كه چگونه عدهء بسيارى از حكومت‌هاى دموكراسى به‌دست كسانى كه انواع حكومت را بر آن مرجح مىدانستند واژگون شده‌اند ، و يا سلسله‌هاى متعدد شاهان به‌علت قيام طرف‌داران حكومت عامه منهدم گرديده‌اند ، و بالاخره چه بسا اشخاص مستبد و جابر كه در يك چشم به‌هم زدن از بين رفتند ، و حال آن‌كه عدهء ديگرى كه رويهء اعتدال پيش گرفتند كم‌وبيش برقرار ماندند و به‌عنوان اشخاص محتاط و ميانه‌رو مورد تمجيد و تحسين اقران خود قرار گرفتند و حكومتشان دوام يافت . و باز فكر مىكردم كه حتى در خاندان‌ها و در زندگانى خصوصى افراد ، كه بعضى مركب است از عدهء بسيارى خدمه ، و برخى محدود به افراد معدودى است ، بعضى از رؤساى خانواده‌ها عاجزند از اين‌كه حتى اين افراد معدود را هم به اطاعت از خود وادار كنند . فكر مىكردم كه شبانان فرمان‌رواى گاوان خود و مهتران فرمان‌رواى اسبان هستند ، و بالاخره تمام كسانى كه چوپان ناميده مىشوند و دسته‌هاى حيوانات را به‌عنوان نگهبان و حافظ ، حفظ و حراست مىكنند ، فرمان‌رواى همان حيوانات هستند . نتيجه‌اى كه از اين تفكرات گرفتم مؤيد اين مطلب است كه گله‌هاى حيوانات بهتر از شبانان خود اطاعت مىكنند تا مردم از كسانى كه بر آنان حكومت مىكنند . چه گله‌ها به‌همان محلى كه شبانان هدايتشان مىكنند روان مىشوند ، در چراگاهى كه آنان را رها مىكنند مىچرند ، از پىروى آنها كه مىخواهند پراكنده‌شان كنند احتراز مىجويند و شبانان را مختار و خود را مقيد مىدانند كه از آنها پىروى كنند . هيچ‌گاه شنيده نشده است گله‌اى عليه شبان خود قيام كند ، از راه‌نمايىاش

--> ( 1 ) . Cyropedie ou l'education de Cyrus ، از متن فرانسوى تالبوت ، چاپ گارنيه .