ساقط مىگشت ، همانا خداوند سبحان با دادن اختيار ، مردم را فرمان داد ، وبا قدرت بر پرهيز ، آنها را نهى فرمود ، تكاليف أو آسان بوده ، هرگز تكليف سنگين قرار نداده است ، وطاعت كم را پاداش زياد عطا مىفرمايد . نا فرماني خلق نشانه مغلوب شدن أو نيست ، وأطاعت آنان نيز علامت اجبار واكراه الهى نمىباشد . پيامبران را بازيچه نفرستاد وكتاب را بيهوده بر مردم نازل نكرد وآسمانها وزمين وموجودات ميان آن دو را باطل نيافريد : * ( ذلك ظن الذين كفروا فويل للذين كفروا من النار ) * ( 1 ) . " اين گمان أهل كفر است كه واي بر آنها از آتش " ( 2 ) . در واقع مروج چنين فكرى " امويان " بودند تا خلافت خويش را قضاى الهى جلوه دهند وجلوى هرگونه مبارزه با آن را بگيرند به عنوان نمونه : 1 - وقتي از " عثمان " خواستند از خلافت كناره بگيرد پاسخ داد : " پيراهنى را كه خدا بر من پوشاند ، بيرون نمىآورم " ( 3 ) . 2 - " معاوية " مىگفت : " خداوند اين حكومت را به من داده است هر چند شما را خوش نيايد " ( 4 ) .

--> ( 1 ) سوره ص ، آية 27 . ( 2 ) نهج البلاغة ، كلمه قصار 78 . ( 3 ) الكامل في التاريخ " ابن أثير " ، ماجراى قتل " عثمان " ، ج 3 ، ص 169 . ( 4 ) البداية والنهاية " ابن كثير " ج 8 ، ص 131 ، وشرح نهج البلاغة " ابن أبي الحديد " در شرح نامه 31 ج 16 ، ص 15 ، ومقاتل الطالبين ، احوالات امام حسن ( ع ) ص 45 .