رضا قليخان هدايت

7

فهرس التواريخ ( فارسى )

مقدمه كتاب حاضر به نام فهرس التواريخ يكى از تأليفات متعدد رضا قلى خان هدايت است در زمينهء تاريخ ايران و جهان اسلام به‌صورت تاريخ عمومى . چنين رسم است كه هنگام تصحيح و طبع يك كتاب از شرح حال مؤلف و خصوصيات تأليف ، ولو به اختصار ، سخنى در ميان آيد . ولى در مورد مردى چون هدايت كه چهره‌اى درخشان در عرصهء تاريخ و ادبيات و لغت ايران است كار به دشوارى مىانجامد . زيرا او به‌علت تأليف كتب پرارزشى چون روضة الصفاى ناصرى در تاريخ و مجمع الفصحا و رياض العارفين در شرح حال شعرا و عرفا و انجمن‌آراى ناصرى در لغت سخت نامور است و پرداختن به شرح زندگى چنين كسى ، آن‌چنان‌كه نزد اهل نظر مقبول افتد و اهل تحقيق را سودمند آيد ، خالى از دشوارى نيست . زيرا اگر به تفصيل و تطويل گرايم ممكن است طول كلام موجب ملالت خاطر بزرگان ملك ادب گردد و اگر به اختصار پيش آيم محتمل است كه رهروان نوپاى عرصهء تحقيق سخنم را گنگ و ابتر تلقى نمايند . بااين‌حال چون از ذكر مطلب گزير و گريزى نيست بدين‌كار دست مىزنم به اميد آن‌كه نارسائى كلام را بر من ببخشايند . خوشبختانه هدايت شرح حال نسبة جامعى از خود در كتاب مجمع الفصحا ، پس از ذكر نام و اشعار شعراى سلف آورده است . و من براساس نوشتهء خود او كه انصافا سخت جامع و در عين حال از هرگونه لاف و گزاف و خودستائى بدور است سخن را آغاز مىكنم . رضا قلى خان هدايت در پانزدهم محرم سال 1215 هجرى قمرى به‌دنيا آمده است .