ابو الحسن قزوينى

82

فوايد الصفويه ( فارسى )

چين است . آن حضرت را پيوسته با پادشاهان زمان خود ، چه سلاطين بابرى و سلاطين عثمانى و از پادشاهان نصرانى از پاپا « 97 » و روس و انگليس و فرانسيس و اليمان و اسپانيول و غيره ، طريقهء رسل و رسايل بوده ، تعريف و توصيف آن حضرت از خير تحرير و تقرير بيرون است . گويند كه سرداران قزلباشيه به جهت پيشرفت كار خود ، محمود نابود را بر روى كار آورده بودند . چون كار از كار گذشت ، نظر به مثل مشهور خرى كه بالا برده بودند ، به زير نتوانستند آورد . گويند محمود يك صد و پنجاه كس از سرداران بزرگ قزلباشيه را در حين ورود اصفهان از شمشير گذرانيد و سرداران مذكور به سزاى اعمال خود رسيدند « 98 » . ذكر خلافت و سلطنت شاه طهماسب ثانى بن شاه سلطان حسين الصفوى الموسوى الحسينى بهادر خان پدرش در حين محاصره اصفهان به صواب ديد امرا به للهء او فتح - على خان قاجار كه از تربيت يافتگان آن جناب بود ، سپرده روانهء دار المؤمنين كاشان گردانيدند ، كه از آنجا خود را به آذربايجان رسانيده ، لشكر آنجا فراهم كرده ، دفع و رفع محاصرهء محمود مردود -

--> ( 97 ) - پاپ‌ها . ( 98 ) - در سقوط اصفهان و در نتيجه سقوط حكومت صفوى ، بسيارى از بزرگان و نزديكان شاه به وى خيانت كردند و سقوط اصفهان در هنگام محاصرهء اين شهر را تسريع نمودند : يكى از آنان سيد عبد الله والى خوزستان ( عربستان آن زمان ) و كوتاهى وى در رساندن كمك به مدافعان اصفهان به هنگام محاصرهء محمود افغان است . سيد عبد الله خود از اهل تسنن اما تابع شاه صفوى بود و از احترام خاصى در دربار صفوى بهره‌مند بود . ديگر توطئه بر كنارى فتح على خان اعتماد الدوله زير مدبر حسين صفوى توسط محمد قلى خان شاملو ( قورچى باشى ) ، محمد حسين و رحيم خان ( ملاباشى و حكيم باشى ) را بايد ذكر كرد كه قبل از حمله محمود افغان به اصفهان رخ داد و در نتيجه نبودن شخص با تدبيرى در دربار ، شاه حسين مجبور شد كه به هنگام حملهء محمود ، با فتح على خان كه اكنون به دسيسه كور شده بود و در زندان بسر مىبرد ، مشورت كند . ديگر پشت كردن محمد قلى خان به سپاهيان محمود است كه در زمان حمله محمود ، مقام اعتماد الدوله دربار را داشت . براى آگاهى پيرامون خيانت برخى از بزرگان صفوى و كشتار قزلباشان رجوع كنيد به : « سفرنامهء كروسينسكى » ، ص 132 متن و محمد محسن مستوفى ، « زبدة التواريخ » ص 207 .