ابو الحسن قزوينى
77
فوايد الصفويه ( فارسى )
يك هفته پادشاه از نظر پنهان باشد ، بسا آشوب و فتن جلوه بروز وقوع يابد و در حالت نزع به امراء ارشاد وصيت فرمودند ، كه بعد از من هرگاه آسايش منظور داشته باشيد . حسين ميرزا را بر تخت سلطنت نشانيد ، و اگر تسخير ممالك دور دست منظور باشد ، عباس ميرزا به سلطنت برداريد . آن حضرت بسيار مقطع و لباس فاخر و قيمتى پوشيدى و جواهر گران بها بر خويشتن آراستى ، به نوعى كه به هيچ يك از سلاطين جنت مكين عليه صفويه به آن آئين لباس بر خود نياراستى و در عدل و داد بى عديل و بىنظير بود و سوانح مفصل ايام دولت آن حضرت به دست نيامده كه جميع احوال را درين صحيفه درج نمايد ، به همين قدر اختصار يافت . مفصل وقايع زمان آن حضرت در كتابخانههاى ارباب كمال اهل ايران بسيار است ، و آن كتابهاى معتبر تا حال به كشور هندوستان نرسيده و مدت سلطنتش بيست و سه سال است . در ايام دولتش اكثر ايلچيان اطراف عالم با تحف و هداياى فراوان به درگاه جاه و جلال او شرف بساط بوسى حاصل مىكردند . ميرزا داود خلف ميرزا عبد الله متولى روضهء رضويه عليه الف تحيه و الثنا به دامادى آن حضرت از امثال و اقران ممتاز بود . و اين فرد از ميرزا داود است : از عدم مبرى اى غنچهء نشكفته بگو * هيچ جا از دهن يار شنيدى خبرى و از ريش ( 115 ر ) سفيدان كهن سال قزلباشيه مسموع شده كه شيخ على خان زنگنه از امراى بزرگ آن حضرت بود و ميرزا محمد طاهر وحيد اعظم به جهت طبع آزمائى ميل به گفتن اشعار آبدار مىكردند و در عين تحرير افكار ابكار آن حضرت در نظر نبود . اين رباعى كه از بكر فكر ميرزا طاهر وحيد است ثبت افتاد . « رباعى » از مهر على طينت هر كس كه سرشت * هر چند بود هميشه در دير و كنشت در دوزخ اگر در آورندش به مثل * جا گرم نكرده مىبرندش به بهشت .