ابو الحسن قزوينى
68
فوايد الصفويه ( فارسى )
اورگنج نيز با ايلچيان والى داديان باشى آچوق و پادشاه و الا جاه فرانسيس و ايلچى والى انگليس و روس و عبد الرحيم بيگ خويش حسين پاشا ، حاكم بصره به درگاه فلك پيشگاه آمده ، نامه و پيشكشى كه داشتند ، به نظر كيميا اثر گذرانيدهء به خلاع فاخره و انعامات متكاثره سرافراز و با تحف ممتاز از درگاه پادشاه مهمان نواز به موافق مراتب شأن پادشاهان خود گرفته ، هر يك به ديار خود باز گرديدند . سال هزار و شصت هجرى موافق يونت ئيل تركى آمدن دارا شكوه وليعهد شاه جهان به جهت استرداد قندهار و پايدارى اوتارخان قلعهدار و پايمردى منوچهر خان كه از بيرون دست انداز به شكر دارا شكوه مىكرد . آخر الامر دارا شكوه كارى نساخته ، بى نيل مقصود ، مراجعت به هندوستان نمود . منوچهر خان متعاقب نموده ، اقبال و اجناس بسيار غنيمت آورده و حضرت صاحبقرانى مبلغ پنج هزار تومان به اوتار خان به سب جانفشانى در قلعه دارى بخشش نموده ، و باقى سرداران را موافق شأنشان انعام فرمود . ديگر درين سال عمارتى در اشرف بنا فرموده ، موسوم [ به ] همايون تپه و تاريخ او را ميرزا محمد باقر ، وزير قورچيان چين يافته بود : همايون تپه صاحبقرانى باد جاويدان . درين سال پر ملال سلطان العلماء خليفه سلطان وزير ديوان اعلى به روضهء رضوان شتافت . نعش ( 102 چ ) آن جناب را به روضهء مقدس نجف اشرف نقل [ كردند ] ، و در آن ارض مقدس مدفون گرديد . درين سال آمدن ايلچيان پادشاه روس با نامهء اخلاص ختامه و پيشكشهاى نمايان فراوان است . در اين سال وزارت ديوان اعلى به محمد بيگ ناظر بيوتات « 79 » خاصه شريفه رسيد . درين سال خاندان قلى سلطان را به ايلچيگرى روس و به مرافقت ايلچيان مأمور فرمود . درين سال ، حسين پاشا توسل به حضرت شاهنشاه جسته به امداد
--> ( 79 ) - ناظر بيوتات در واقع مباشر « كارگاههاى سلطنتى » بود كه لوازم مورد نياز دربار را تهيه مىكرد . براى آگاهى بيشتر از « بيوتات سلطنتى » و منصب ناظر بيوتات رجوع كنيد به : مينورسكى « سازمان ادارى حكومت صفوى » ص 48 ، 84 ، 90 ، 122 و غيره .