ابو الحسن قزوينى

56

فوايد الصفويه ( فارسى )

ديگر درين سال آمدن صفدر خان ايلچى پادشاه والاجاه شاه جهان است . از وقايع اقبال آمدن عبد العزيز خان با سى هزار سوار اوزبك به غارت خراسان و شكست خوردن از دست امير خان قورچى باشى ، و سه هزار اسراى بسيار « 63 » ، و كتابخانه و كارخانجات به دست امير خان آمد . حضرت ظل سبحان آن غنائم بىشمار را به انعائم رستم محمد خان ولد ولى - محمد خان عنايت فرمودند . در سنه يك هزار و چهل و چهار طاعون شديدى در دار السلطنهء ( 85 ر ) قزوين و بعضى بلاد آذربايجان و بغداد روى داد ، كه يكى از عطاران بغداد در يك روز زياده بر بيست هزار بسته كافور براى تجهيز و تكفين داده بود ، و متولى بدرهء زرى برداشته ، فرار برقرار داده بود . اتفاقا از بيم جان در كوچه‌هاى بغداد انداخته ، جان خود را از آن درياى پر شور و شر بر كنار انداخت . بعد از شش ماه كه مراجعت به بغداد نمود ، بدرهء زر خود را سر به مهر در كنار دجله يافت . باقى حالات ازين دو واردات واضح راى عقلا مىگردد . آمدن سيل عظيم از رودخانه دار المؤمنين معصومه قم و خراب شدن شهر درين سال بود . در سنهء يك هزار و چهل و پنج آمدن سلطان مرادخان خواند كار روم به ديار ايران بود . آخر الامر از ضرب دست دلاوران ايرانى تاب مقاومت نياورده ، از آذربايجان كوچ بر كوچ روانهء ديار خويش گرديد . درين سال كه سلطان روم قلعهء ايروان را تسخير كرد ، پاشايان معتبر خود را درو گذارده بود . خاقان گيتى ستان [ آن را ] به تسخير خويش درآورده ، پاشايان را از جان امان داد . خلف بيگ سفره‌چى باشى كه به ساختن قلعه حله مامور بود ، اكثر خانه‌ها و نخلستان‌ها را خراب كرد . و بريده بود . چون به عرض خاقان دادرس رسيد ، مبلغ چهار هزار و ( 86 چ ) سيصد تومان از خزانهء عامره به صاحبان املاك مرحمت فرمود . درين سال ايلچى پادشاه ارس به رسم تهنيت و مباركباد جلوس همايون با يك دست شونقار « 64 » و بيست جامه‌وار سمور به رسم سوغات از پيش پادشاه

--> ( 63 ) - در هر دو نسخه به همين عبارت نوشته شده است . ( 64 ) - شونقار - شنقار - سنقر ( - سنقور ) ، يكى از انواع باز و مخصوص نواحى سرد سير است .