ابو الحسن قزوينى
19
فوايد الصفويه ( فارسى )
فرقه كه غالب مىشد ، به امر وكالت مىپرداختند . شاه طهماسب نظر بر صغر سن ، قادر بر منع ( 30 چ ) نبود و عبد الله خان اوزبك در اوايل سلطنت آن حضرت لشكر به خراسان كشيد و قلعه هرات را محاصره نمود و قزلباشيه داد شجاعت و جلادت دادند و عبد الله خان پى نيل مقصود مراجعت نمود . در سنهء نهصد و سى و دو ، مرتبه دويم بار به خراسان رسيده مشهد و استر آباد را متصرف گشت . چون شاه خلافت پناه به خراسان شتافت . آنچه از ولايت مذكور كه در تصرف اوزبكيه در آمده بود ، به تحت تصرف خود در آورد . عبد الله خان از استماع اين خبر وحشت اثر ، بر آشفته به اتفاق جميع خانان چنگيزيه و سرداران تورانيه كه از صد هزار سوار جرار كينه گذار افزون بودند ، نوبت سيوم به خراسان آمد . در حوالى جام ، هر دو لشكر بهم رسيدند و جنگى صعب شد ، از طرفين داد مردانگى و شجاعت دادند . شاه طهماسب با وجود كثرت و غلبه آوردن اوزبكيه و قلت و مغلوب شدن قزلباشيه به روايتى با هفتصد سوار به پاى علم عبد الله خان شتافته ، محاربهء سخت كرد . چنانچه يكى از قورچيان ركاب ظفر انتساب ، خود را به عبد الله خان رسانيد ، گرزى بر سر او زد كه سامعهاش قصور يافت . عبد الله خان منهزم شده ، به ماوراء النهر ( 31 ر ) شتافت . گويند چون ديد كه از چنگال قزلباش شاهباز رهايى مشكل و محال است ، در حين گريز از آن معركه ، رستاخيز خود را به سرا پردهء حرم خود رسانيده معجر « 17 » و چادر بر سر كرد و بر شتر سوار شد و راه هزيمت در پيش گرفت . چون قورچيان قزلباشيه به او رسيدند ، او را زن تصور كرد [ ند ] . از راه غيرت و دلاورى متحمل نشده ، ازو در گذشته ، خان هزيمت نشان به اين تدبير از دست شير شكاران ميدان شجاعت جان به سلامت بدر برد . شاه طهماسب مظفر و منصور عنان عزيمت به صوب عراق معطوف فرمود . چون عبد اللّه خان نوبت چهارم به خراسان آمد ، هرات و مشهد را متصرف شد . شاه طهماسب باز به داعيه قتال و جدال و اراده دفع و رفع فتنهء آن خان بيداد كرد . به رهنموئى قائد فتح و ظفر ، عزيمت خراسان
--> ( 17 ) - پارچهاى كه زنان بر سر افكنند ، چارقد ، روسرى .