بدين ترتيب ارزش اين كتاب كه فقط چند نسخه از آن موجود است ، روشن خواهد شد . 2 . در مرحلهء بعدى ، آنچه كه اثرى مانند « فوايد الصفويه » تأليف ابو الحسن قزوينى در سال 1211 هجرى قمرى را اهميت مىبخشد « انتخاب موضوع و زمان آن » است . اين اثر در واقع بيشتر به خاندان صفوى و دورانى مىپردازد ، كه سلسلهء صفويه در ايران سقوط كرده است و افاغنه بر بخشهايى از ايران به عنوان حاكم اصلى ايران ، حكم مىراندند « 1 » . مطلبى كه بسيار مهم است « مشروعيت » خاندان صفوى در حكومت بود ، و به دليل همين « مشروعيت » بود كه حتى پس از سقوط صفوى در طول سلسله‌هاى افشار ، زند و اوايل قاجار ، همواره سران ايران ، گذشته از اينكه خود حكومت مىكردند ، به طور صورى ، شاهى از سلسلهء صفوى را هم بر تخت مىنشاندند و در واقع تحت لواى وى به حكومت مىپرداختند . « مشروعيت » خاندان صفوى را مؤلف با عبارت « خاندان امامت نشان و خلافت پناه » حتى تا آغاز قرن سيزدهم هجرى قمرى بازگو مىكند . صرفنظر از زمينهء مذهبى ، اين نكته بسيار قابل توجه است كه با وجودى كه مؤلف ، كتاب خود را در سال 1211 هجرى قمرى يعنى در آغاز حكومت سلسله قاجار نوشته است و در واقع لزومى نداشته است كه از خاندان صفوى به نيكى ياد كند ، اما كما كان اين امر را يادآور مىشود ، در حالى كه حكمرانان بعدى مثلا مؤسس افشار را « نادر غادر » مىنامد . البته بدفعات و در صفحات مختلف از جمله ص 128 ( متن ) تأكيد مىكند كه مسائل و « وقايع ماضيه را بى تعصب » نوشته است ، و نيز اين نكته را در ص 131 ( متن ) يادآور مىشود كه مطالب مسموع را « بى زياده و نقصان در اين دوران درج مىسازد » . گذشته از زندگى و سرگذشت شاهان بدون تخت صفوى كه به طور صورى حكومت مىكردند ، برخى از اين خاندان نيز عازم هندوستان شدند و در واقع به نوعى « خود تبعيدى » تن در دادند ، و رهسپار كشور همسايه ، هند كه از

--> ( 1 ) در مورد وقايع ايران و خاندان صفوى ، پس از سقوط اصفهان دو كتاب با مشخصات ذيل موجود است كه از اين لحاظ اهميت دارد : « سفرنامه كروسينسكى « ، تأليف تاديوس پودا كروسينسكى ، ترجمه دنبلى ، با مقدمه و تصحيح مريم مير احمدى ( تهران 1363 ) ؛ مرعشى صفوى : « مجمع التواريخ » ، به تصحيح عباس اقبال ( تهران 1328 ) .