عباس قديانى
592
فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )
علاء الدوله كاكويه شهرت علاء الدوله ابو جعفر محمد ابن دشمن زيار متوفى 431 ه . ق . از بزرگان ديالمه ، و مؤسس امارت بنى كاكويه . پدر وى برادر ( برادر مادر ؟ ) سيده خاتون بود ، و بعد از وفات فخر الدولهء ديلمى ، حكومت اصفهان را به او داد ( 398 ه . ق . ) . ابو جعفر در 414 ه . ق . لشكر به همدان برد ، و آنجا را از سماء الدولهء ديلمى بگرفت . در 420 ه . ق . سلطان محمود غزنوى به رى و قزوين و ساير متصرفات مجد الدولهء ديلمى دست يافت . در اين تاريخ حكومت اصفهان و همدان و شاپور خواست با علاء الدوله بود ، و چون وى دريافت كه ممكن است محمود نسبت به قلمرو او هم نظرى داشته باشد پيشدستى كرد ، و اصفهان خطبه به نام محمود غزنوى خواند . سلطان محمود هم متعرض او شد ، و علاء الدين همچنان در حكومت ولايات خود باقى ماند . اما پس از مراجعت محمود به غزنين ، پسرش مسعود ( مسعود اول غزنوى ) به اصفهان حمله كرده آنجا را از دست علاء الدوله بيرون آورد ، و پس از تعيين حاكمى براى اصفهان ، خود به رى بازگشت . ولى مردم اصفهان بر اين حاكم شوريده او را كشتند . مسعود دگربار از رى به اصفهان آمده ، جمع كثيرى از اهالى شهر را كشت و شهر را مجددا تحت امر خود درآورد ؛ علاء الدوله فرارى و متوارى شد . در 421 ه . ق . مسعود به همدان لشكر كشيد ، و عمال علاء الدوله به خوزستان گريخت ، و چون در اين موقع مسعود بر اثر مرگ سلطان محمود به خراسان رفت ، علاء الدوله نيز فرصت را مغتنم شمرده بر اصفهان دست يافت و به سهولت همدان و رى را متصرف شد . مسعود سپاهى به رى فرستاد ، و در جنگى كه درگرفت علاء الدوله مجروح شد ، و به يكى از قلاع همدان گريخت . مسعود در 424 ه . ق . كه ابو سهل حمدوى را عميد عراق كرد ، عذر علاء الدوله را كه طلب عفو مىكرد پذيرفت ، و او را به شرط پرداخت مقررى ساليانه ، بر اصفهان باقى گذاشت . بين ابو سهل و ابو جعفر كاكويه يك چند نزاع بود ، و بارها بين آنها صلح و جنگ اتفاق افتاد . علاء الدوله ، ميرزا احمد خان متوفى 1329 ه . ق . از مشاهير اعيان و رجال و حكام دولت قاجار ؛ پسر محمد رحيم خان قاجار دولو . در عهد ناصر الدين شاه و مظفر الدين شاه در بلاد شيراز ، كرمانشاه ، استرآباد ، و غيره حكومت داشت و به خشونت و قساوت معروف بود . در 1329 ه . ق . بر خلاف شوستر آمريكايى ، خزانهدار ايران ، كه جهت وصول مالياتهاى عقبافتاده تلاش مىكرد ، وى به اسباب چينى مشغول شد ، و مقارن اتمام حجت روسها ، انگليسها جهت اخراج شوستر ، هنگامى كه علاء الدوله به سفارت روس مىرفت ، در 9 ذيحجهء 1329 ه . ق . به دست قاتلى ناشناس كشته شد . علاء الدين اتسز متوفى 611 ه . ق . از سلاطين آل شنسب در ولايت غور ؛ پسر علاء الدين جهانسوز . بعد از غلبه بر بهاء الدين سام سوم در فيروزكوه بر تخت امارت نشست ( جمادى الاول 607 ه . ق . ) ، و پسر عم خود علاء الدين محمد غورى را كه در زندان غياث الدين محمود غورى بود آزاد كرد . اما او را ديگربار ، به سبب قتلى كه كرد ، بگرفت و به زندان انداخت . اتسز ، در جنگ با امراى غزنين ، كه لشكر به قصد تسخير فيروزكوه آوردند ، مجروح شد ، و از آن وفات يافت .