عباس قديانى
586
فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )
جمعى از سپاهيان ترك از ابو سعيد فرغانى خشنود نبودند ، عبد الملك او را بكشت و الپتكين را كه از سرداران ترك بود و از غلامى به رتبهء سپهسالارى كل رسيده بود بهجاى او گماشت و مقارن همين احوال ابو على محمد بن بلعمى پسر ابو الفضل بلعمى را وزارت داد ؛ وى همان است كه تاريخ طبرى را در زبان فارسى ترجمه كرده است . عبد الملك در يازدهم شوال 350 ه . ق . از دنيا رفت . عبيد الله طاهرى ابو احمد عبيد اللّه ابن طاهر ، ( 223 - 300 ه . ق . ) از امراى دولت عباسى ، و از رؤساى خاندان طاهريان و آخرين شخصيت برجسته و مشهور اين خاندان . عتبى ابو الحسن عبد اللّه بن عتبى ، متوفى 372 ه . ق . وزير امير نوح سامانى . وى در جوانى به وزارت رسيد و قدرت و كفايتى تمام از خود بروز داد . به سبب عزل ابو الحسن سيمجور از سپهسالارى خراسان و سعى در نصب حسام الدوله تاش بهجاى او ، به تحريك ابو الحسن سيمجور و فائق خاصه ، به دست غلامان درگاه به قتل رسيد . عتبى ابو جعفر احمد بن عتبى كه پس از عزل ابو منصور محمد پسر عزيز از مقام وزارت سامانيان به مقام وزارت منصوب گرديد و مقام سپهسالارى دولت سامانيان نيز به ابو الحسن محمد پسر ابراهيم پسر سيمجور محول شد . مدت وزارت ابو جعفر احمد عتبى مدتى نپاييد و سرانجام در سال 348 ه . ق . عبد الملك بن نوح وى را به جرم اسراف در خرج و بدگوييهاى مردم از كار بر كنار كرد . از وقايع مهم زمان وزارت ابو جعفر عتبى ، آشتى سامانيان و ديلميان بود كه در اثر دوستى عتبى با ابن الحميد وزير و ركن الدوله ديلمى ايجاد شد . اين مصالحه در سال 361 ه . ق . عملى گرديد . عتيق الله خواجه عتيق الله پسر مولانا نصير الدين محمد از وزيران دورهء تيمورى . عثمانيان اصل عثمانيان عشيرهقايى است كه از تركان غزنه به شمار مىرفتند و در نيمهء اول قرن پنجم هجرى از آسياى مركزى به كرمان و سپس به ناحيه بين ارزروم و ارزنجان در آسياى صغير مهاجرت كردند و بعدها به اطاعت سلاجقه روم درآمدند . در 699 ه . ق . عثمان بن ارطغرل دعوى استقلال كرده سرزمينهايى از كشور بيزانس به تصرف درآورده و دولت عثمانى را تأسيس كرد . از پادشاهان بزرگ ايشان ايلام بايزيد بود كه به دست تيمور لنگ در 804 ه . ق . به اسارت درآمد . در سال 857 ه . ق . محمد ثانى معروف به سلطان محمد فاتح ، قسطنطنيه را پايتخت دولت عثمانى قرار داد . سلطان سليم اول كه معاصر شاه اسماعيل صفوى است در سال 923 به مصر و سوريه و مدينه و مكه دست يافت و المستمسك بالله آخرين بازمانده خلفاى عباسى مصر را مجبور كرد كه خلافت اسلامى را در محضرى كه از فقها و علما تشكيل شده بود به وى واگذار كند و از آن تاريخ سلاطين عثمانى خود را