عباس قديانى

508

فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )

گرفت و در 914 بغداد و دياربكر را از دست خاندان آق‌قويونلو بيرون آورده و در هويزه به قلع‌وقمع غلاة پرداخت . در 902 سلطان سليم خان پادشاه عثمانى كه برادرش سلطان مراد از بيم او به ايران پناه آورده بود از ارمنستان به ايران لشكر كشيد و در دشت « چالدران » شاه اسماعيل با او به نبرد پرداخت و دلاوريهاى بسيار از خود نشان داد اما به سبب مجهز بودن لشكر عثمانى به توپ و تفنگ لشكر ايران باوجود رشادت و شهامت بسيار مغلوب شد . وى در 19 رجب 930 ه . ق . در حدود « شكى » به بيمارى حصبه مبتلا شد و در 38 سالگى در حدود سراب درگذشت و در مقبرهء شيخ صفى الدين در اردبيل مدفون شد . شاه اسماعيل دوم صفوى پادشاه ( 984 - 985 ه . ق . ) سلسلهء صفويه ، پسر شاه طهماسب اول صفوى . چون شاه طهماسب وجود او را در دربار و بين اردو مصلحت نمىديد ، در سال 963 ه . ق . وى را يك چند به ولايت هرات فرستاد . اما چندى بعد معزولش كرد ، و به قلعهء قهقهه فرستاد . وى تا پايان حيات پدر در زندان بود و بعد از مرگ او ، كه سلطان حيدر ميرزا به داعيهء سلطنت برخاست ، وى به اهتمام خواهرش پريخان خانم از زندان بيرون آمد و به سلطنت رسيد ( 27 جمادى الاول 984 ) . وى عده‌اى از امراى قزلباش و بيشتر شاهزادگان صفوى را ، از بيم آنكه بر خلاف وى توطئه‌اى انديشند ، هلاك كرد . وى در 985 ه . ق . درگذشت . شاه اسماعيل سامانى يكى از مشهورترين امراى سامانى كه از سال 260 ه . ق . از جانب برادر نصر بن احمد در بخارا امارت داشت و بعد از وفات برادر ، حكومت تمام ماوراء النهر به او رسيد و خليفه نيز فرمان حكومت را در سال 270 ه . ق . به او داد . در اين سال او به طراز لشكر كشيد و در سال 287 با عمروليث صفارى جنگيد و او را در بلخ اسير كرد و در اين وقت برحسب دستور خليفه بر حكام طبرستان كه شوريده بودند دست يافت و در 291 در بخارا وفات يافت . شاه اسماعيل سوم صفوى سيد ابو تراب ، از شاهزادگان دست‌نشاندهء امراى بعد از نادر ، پسر سيد مرتضى صدر الممالك و نوادهء شاه سلطان حسين صفوى . عليمردان خان بختيارى او را در اصفهان به تخت نشانيد ( 1163 - 1165 ه . ق . ) و او يك چند تحت حمايت وى بود . سپس در جنگى كه بين عليمردان خان و كريمخان زند روى داد ، وى به كريمخان پيوست و آخر از كريمخان گريخت و نزد محمد حسن خان قاجار رفت . شاه انزان لقب كوروش بزرگ كه خود را به‌جاى شاه پارس ، شاه انزان مىخواند . شاه بيگم 925 ق . از زنان خيّر و نيكوكار بود . وى دختر شاه اسماعيل اول صفوى ( 907 - 930 ق . ) بود . در سال 925 ق . به دستور او ، عماد بيگ بقعه حضرت معصومه ( ع ) را به صورت بنايى هشت پهلو با هشت صفه تجديد كرد . شاه جهان سه تن به شرح ذيل : 1 - شهاب الدين ابن جهانگير از پادشاهان