عباس قديانى
579
فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )
تركمانچاى بود . اما در مبارزهء با عثمانيها پيروزى يافت . عباس ميرزا ، در اواخر حيات پدر ، هنگامى كه عزم تسخير هرات داشت ، در 45 سالگى در خراسان وفات يافت ، و هم در آنجا مدفون شد . پدرش فتحعلى شاه ، بعد از چند ماه بيش زندگى نكرد ، و پس از او محمد ميرزا ، معروف به وليعهد ثانى ، پسر عباس ميرزا ، به سلطنت رسيد . عباس ميرزا ( نايب السلطنه ) عباس ميرزا به جاهطلبى و جلادت و شهامت موصوف بود . واتسن ، مورخ انگليسى ، او را « شريفترين فرد تبار قاجار » مىشمارد . وى عدهاى از جوانان مستعد ايران را براى كسب معارف جديد به اروپا فرستاد . عباسى سكهاى نقرهاى كه در سلطنت شاه عباس اول صفوى ضرب و به نام او خوانده شد . وزن رسمى آن يك مثقال ( 4 و 64 گرم ) بود . عباسى چهار شاهى بود ، و نصف آن ( نيم عباسى ، كه آن نيز از نقره بود ) را معمولا ، به نام پدر شاه عباس ، « خدابنده » مىخواندند . در قسمت اخير عهد قاجاريه ، سكهاى به نام عباسى وجود نداشت ، و چهار شاهى يا دو صد دينارى را يك عباسى مىناميدند . عباسيان آل عباسى يا بنى عباس سلسلهء مشهور از سلسلههاى خلفاى اسلامى كه بعد از امويان 37 تن از ايشان از 132 ه . ق . تا 656 ه . ق . به توالى خلافت داشتهاند و پس از بناى بغداد ، اين شهر مقر خلافت آنان بود . خاندان عباسى از خاندان بنى هاشم و منسوب به عباس ابن عبد المطلب ( عموى حضرت محمد ص ) بودهاند . نيل آنها به قدرت نتيجهء تبليغات متمادى و استفاده از همهء نهضتهاى مذهبى ، سياسى ، و اجتماعى موجود بر ضد حكومت بنى اميه بود . در دورهء اموى ، تعداد كثيرى شيعه و فرقههاى طرفدار آنان ، كه در سراسر قلمرو خلافت ( مخصوصا در عراق جنوبى ) مىزيستند ، به دو دستهء عمده منقسم بودند . يكى پيروان علويان فاطمى و دستهء دوم نخست با قيام ( 66 ه . ق . ) مختار ثقفى به نام محمد حنفيه پديد آمد . از آن به بعد ، مدت 60 يا 70 سال ، فرقههاى افراطى گوناگون از ادعاى محمد حنيفه و اعقابش به خلافت هواخواهى مىكردند ، و نيروى عمدهء آنها را موالى تشكيل مىدادند ، كه از حكومت و خلافت