عباس قديانى

563

فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )

عبادت پرداخت . اما به زودى از اين كردهء خويش نادم گشته با پسر مخالفت آغاز كرد ، و عاقبت او را به حيله گرفته و به قتل رساند . طاهر ابن عبد الله ( ابو الطيب طاهر ابن عبد الله ) يا طاهر ثانى ، رجب 248 ه . ق . امير سلسله طاهريان ( 230 - 248 ه . ق . ) ، پسر و جانشين عبد الله ابن طاهر . واثق خليفهء عباسى بعد از وفات ( 230 ه . ق . ) عبد الله ابن طاهر ، امارت خراسان را به وى داد . طاهر ثانى ، كه در اين هنگام در طبرستان بود ، به نيشابور آمد . بعد از واثق نيز خلفاى عباسى امارت خراسان را همچنان به وى دادند . طاهر در زمان خلافت مستعين وفات يافت . بعد از او پسرش محمد ابن طاهر طاهرى به امارت نشست . طاهر ابن محمد صفارى سومين امير از سلسلهء طاهريان ( 287 - 296 ه . ق . ) ، پسر محمد ابن عمرو . بعد از گرفتار شدن جدش عمروليث ، در سيستان به امارت نشست ( 287 ه . ق . ) ، و درصدد تسخير فارس برآمد ، اما كارى از پيش نبرد ، و به سيستان بازگشت . چندى بعد از ليث ابن على به فارس گريخت ، ولى سبكرى او را با برادرش يعقوب ابن محمد فروگرفت و به بغداد فرستاد ( 296 ه . ق . ) . طاهر ابن هلال متوفى 406 ه . ق . ، امير كرد از خاندان بنى حسنويه . بعد از كشته شدن جد خويش ، بدر ابن حسنويه ، به حكومت نشست ( 405 ه . ق . ) ، اما حكومت او دوام نيافت ، و شمس الدولهء ديلمى او را از ملك خود بيرون راند ، و طاهر به زودى كشته شد . طاهر ذو اليمينين شهرت طاهر بن حسين ( 159 - 207 ه . ق . ) ، از سرداران بزرگ بنى عباس ، مؤسس سلطنت طاهريان و اولين امير آن سلسله . طاهر بن حسين اصلا از مردم پوشنگ يا فوشنج يعنى غوريان امروز در نزديكى هرات بود . پدرش حسين پسر مصعب و او پسر رزيق بود و چون رزيق در دورهء فتح عرب در تحت ولايت قبيلهء خزاعه آمده بود ، از اين‌رو نسبت طاهريان را خزاعى نيز نوشته‌اند . مصعب پسر رزيق در هنگام دعوت بنى عباس فرمانروايى پوشنگ را داشت . پسرش حسين از سرداران هارون الرشيد به شمار رفت و در سال 192 ه . ق . درگذشت . پس از او فرمانروايى پوشنگ از طرف على ابن عيسى ابن ماهان والى خراسان به پسرش طاهر داده شد . در وجه تسميهء لقب طاهر كه به ذو اليمينين مشهور بود بعضى گفته‌اند : چون او به هردو دست شمشير مىزد او را ذو اليمينين يعنى صاحب دو دست راست خوانده‌اند . و به قولى ديگر پس از فتح بغداد چون خواست با امام رضا ( ع ) به عنوان وليعهدى بيعت كند با دست چپ با او بيعت كرد و گفت : دست راست من در خراسان در گرو بيعت مأمون است . چون اين قضيه را حضرت رضا ( ع ) براى مأمون نقل فرمود ، مأمون گفت كه من دست چپ طاهر را نيز راست ( يمين ) مىنامم تا نقصى را بيعت او با امام نباشد ، از اين‌رو او را ذو اليمينين خواندند . طاهر چون به حكومت خراسان رسيد ، پس از چندى نام مأمون را در مسجد جامع مرو در 207 ه . ق . از خطبه بينداخت ولى ناگهان روز بعد او را مرده يافتند و گويا به دست عمال خليفه مسموم شده باشد . ( جمادى الاولى سال