نقش ، مغازهء كوچكتر ( پهنا ، حدود 6 متر ، ارتفاع حدود 5 متر ، عمق حدود 5 / 3 متر ) واقع است ، كه ظاهرا در عهد شاپور دوم ساسانى كنده شده است ، و بر جدار عقب آن نقش برجستهء اين پادشاه و پدرش شاپور دوم منقوش مىباشد ، كه هريك با كتيبه‌اى به خط پهلوى معرفى شده است . 3 - مغارهء بزرگ . در سمت چپ مغارهء كوچك ، مغاره‌اى بزرگتر ( پهنا ، حدود 5 / 7 متر ارتفاع حدود 5 / 6 متر ) قرار دارد ، كه از عهد خسرو پرويز است ، و جدار عقب آن دو نقش برجستهء بزرگ دارد ، كه يكى در بالاى ديگرى است . جدارهاى چپ و راست غار به نقوش برجستهء صحنه‌هاى شكار مزين هستند : ( 1 ) طاق مدخل اين مغاره به شكل نيم‌دايره است ، و بر دو ستون مزين به نقشهاى بسيار ظريف قرار دارد . در بالاى طاق ، در دو گوشهء آن ، دو نقش برجستهء خداى پيروزى ( نيكه ) منقوش است ، كه شباهت تام به حجاريهاى يونانى دارند . ( 2 ) نقش فوقانى جدار عقب غار يك صحنهء تاجگذارى را نشان مىدهد ، اهورامزدا و زنى در دو طرف شاه قرار دارند ، و هريك تاجى به وى اعطا مىكند . اين زن را بعضى مطابق شيرين مىشمردند ، باستان‌شناسان آن را نقش آناهيته ( ناهيد ) مىدانند . ( 3 ) نقش زيرين جدار عقب غار خسروپرويز را در جامهء جنگ و سوار بر اسب نشان مىدهد . متأسفانه ، اين مجسمه در قديم آسيب ديده است به هرحال ، اين مجسمهء سوار - كه بر طبق روايات مورخين و جغرافيانويسان اسلامى ، مجسمهء خسروپرويز و شبديز است - از حيث حسن تركيب و تناسب و تفصيل جزئيات از شاهكارهاى واقعى حجارى است . بر طبق روايتى ، كه ابن الفقيه همدانى آن را نقل كرده است ، حجار آن قطوس نام داشته است ، و پسر سنمار معمار داستانى قصر خورنق بوده . با ملاحظه فاصلهء زمان بناى قصر خورنق و عهد خسروپرويز ، اين ادعا مردود است ، اما محتمل است كه قطوس معرب نامى رومى باشد . ( 4 ) بر ديوار سمت راست غار نقش برجستهء صحنهء شكار گوزن منقوش است ، و شاه ( خسروپرويز ) ، سواره ، در سه جاى آن ديده مىشود . در بالا ، زنى چتر شاهى را بر بالاى سر او نگه داشته است ، و در پشت سر وى دسته‌اى ديگر مشغول رامشگرى هستند . اين نقش از لحاظ شناختن سازهاى عهد ساسانى مفيد است ، و تصاوير شيپور ، طنبور ، و چنگ در آن ديده مىشود . ( 5 ) نقش ديوار سمت چپ صحنهء شكارگر است ، و با دقت فوق‌العاده ساخته شده است ، و مشتمل است بر نقوش فيلها و حيوانات ديگر و قايقهايى كه زنان آنها را با پارو مىرانند . در وسط صحنه ، نقش شاه درحالى كه كمان را به زه كرده است حجازى شده . بالاى اين صحنه ، در زمان محمد على ميرزاى دولتشاه ، پسر فتحعلى شاه قاجار و حاكم كرمانشاه ، نقش دولتشاه و بعضى ديگر را حجازى كرده‌اند . طاقديس تخت معروف خسروپرويز ، كه بزرگترين نفيسهء دربار وى محسوب است . گويند به شكل طاق ، و سقف آن از طلا و سنگ لاجورد بود ، و ستاره‌ها ، هفت اقليم ، صور پادشاهان ، و غيره بر آن نقش شده بود ، و چهار قالى از ديباى زربفت مرصع به مرواريد و ياقوت