فصاحت بيان ، نظيرش كم بود » . حسن جهان به عقد ازدواج خسرو خان پسر حاكم كردستان درآمد و بدانجا رفت . چهار سال بعد ، خسرو خان دختر دايى خود ، ماه شرف خانم ، متخلص به مستوره ( كردستانى ) را به زنى گرفت . والرين ( Valerian ) امپراتور روم كه در جنگ با شاپور اول ساسانى شكست خورد . وى به علت خيانت يكى از افسران خود موسوم به ماكريانوس اسير گرديد . والرين وان مملكتى كه از اوايل قرن ششم قبل از ميلاد به بعد موسوم به ارمنستان شد و قبل از آن موسوم به دولت وان يا آرارات بود . اين مملكت تمدن آسور و بابلى داشت . وثوق الدوله ميرزا حسن خان فرزند ميرزا ابراهيم خان معتمد السلطنه در سال 1292 ه . ق . در تهران متولد شد . تحصيلات معمول زمان را در خانهء پدرى آغاز كرد و بعد از آن زير نظر بعضى از اساتيد بزرگ به فراگيرى علوم زمان خود پرداخت . از آنجا كه پدر ميرزا حسن خان يعنى ميرزا ابراهيم خان معتمد السلطنه شغل استيفا داشت و ميرزا حسن خان خود خواهرزادهء ميرزا على خان امين الدوله ، سياستمدار معروف دوران ناصرى و مظفرى بود ، رموز كار استيفا و دفتر و اسرار مديريت سياست عملى را در دستگاه پدر و دايى خويش به خوبى فراگرفت و به علت همين ويژگيهاى علمى و عملى او بود كه مورد توجه ناصر الدين شاه قرار گرفت و به وثوق الملك ملقب گرديده ، به سمت مستوفىگرى آذربايجان منصوب شد و مدتها در اين سمت و لقب گذراند تا اينكه در اوايل سلطنت مظفر الدين شاه به وثوق الدوله ملقب گرديد . در جريان انقلاب مشروطه وثوق الدوله به مشروطه‌خواهان نزديك شد و در دوره اول از طرف صنف تجار به مجلس شوراى ملى راه يافت و به نيابت رياست مجلس هم رسيد و در امر تعديل بودجه كشورى و تهيهء ميزان خرج و دخل مملكت اقدامات مهمى انجام داد . پس از به توپ بسته شدن مجلس خانه‌نشين شد و در روزهايى كه مخالفتها عليه محمد على شاه اوج مىگرفت و سخن از تحركات بختياريها براى حمله به تهران بود ، به همراه جمعى ديگر جمعيتى به نام « كميته واسطه » تشكيل دادند تا بتوانند ميان شاه و مجلس مصالحه ايجاد كنند كه موفق نشدند . وثوق الدوله به رياست كميسيون عالى كه پس از خلع محمد على شاه براى اداره كشور تشكيل شد برگزيده شد . در كابينهء سپهدار تصدى وزارت عدليه را برعهده گرفت . در دورهء دوم مجلس شوراى ملى به نمايندگى مردم تهران انتخاب شد ، ولى وزارت ماليه را بر وكالت مجلس ترجيح داد . از اين زمان به بعد وثوق الدوله بارها در وزارتخانه‌هاى مختلف ، مثل وزارت خارجه ، وزارت ماليه و وزارت عدليه خدمت كرد .