نهضت پانزده خرداد قيام پانزده خرداد 1342 هجرى شمسى را مىتوان سرآغاز نهضت اسلامى به شمار آورد كه در بيست و دوم 1357 به پيروزى رسيد و انقلاب اسلامى ايران نام گرفت . پس از كودتاى 28 مرداد در طول سالهاى سياه اختناق ، مقاومتهايى در ميان گروههاى مختلف مردم به چشم مىخورد ولى از آنجا كه اين مبارزات سياسى پراكنده و سازمان نيافته بود به نتيجه نمىرسيد تا اينكه در سال 1341 اولين جرقه‌هاى انقلاب از شهر قم درخشيدن گرفت و در ماه‌هاى آخر سال 1341 براى مخالفت و ايستادگى در مقابل رژيم رفراندوم 6 بهمن 1341 از سوى امام خمينى و ساير روحانيون تحريم شد و به دنبال آن عيد 1342 عزا اعلام گرديد و اعلاميه امام تحت عنوان « روحانيت امسال عيد ندارد » در ميان مردم توزيع شد . شاه كه از اين مبارزه گسترده و همه جانبه روحانيت به شدت آشفته شده بود بر آن شد تا به خيال خود از روحانيون آنچنان « چشم زهرى » بگيرد كه تا چند سال جرئت چنين جسارتهايى را پيدا نكنند . بعد از ظهر روز دوم فروردين كه مصادف با 25 شوال 1328 سالگرد شهادت حضرت امام صادق ( ع ) بود و هزاران نفر براى شركت در مراسم سوگوارى امام ششم ( ع ) در مدرسهء فيضيه گردآمده بودند ، با ايجاد بهانه‌هاى متعدد بر سر مستمعين ريختند و با چوبهايى كه در زير لباس خود پنهان كرده بودند به جان روحانيون و طلاب بىدفاع افتادند ، روحانيون كه تا آن لحظه واكنشى نشان نداده بودند درصدد دفاع برآمدند