عباس قديانى

827

فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )

اعدام انقلابى عبد الحسين هژير وزير دربار شاهنشاهى به دست سيد حسين امامى . اعدام انقلابى رزم‌آرا ( نخست‌وزير ) به دست خليل طهماسبى . مضروب ساختن حسين علاء ( نخست‌وزير ) به دست مظفر ذو القدر از حركتهاى اسلامى فداييان اسلام بود . به‌هرحال جمعيت فداييان اسلام در 1334 هجرى شمسى رهبران خود را از دست داد و نواب صفوى ، استاد خليل طهماسبى ، سيد محمد واحدى ذو القدر دستگير و به جرم آزادانديشى و غيرت دينى مذهب تشيع به اعدام محكوم شدند و سرانجام در نيمه شب بيست و هفتم ديماه 1334 هجرى شمسى در پادگان لشكر 2 زرهى تحت فرماندهى سرتيپ تيمور بختيار به شهادت رسيدند . نوح بن منصور از حكمرانان دوره سامانى ( 366 - 387 ه . ق . ) فرزند منصور بن نوح كه در سيزده سالگى جاى او را گرفت . وى خراسان را به ضميمه هرات و نيشابور با لقب ناصر الدوله به ابو الحسن سيمجورى داد و دختر او را به زنى گرفت كه سپس ابو الحسن عبد الله بن احمد عتبى را كه جوانى دانشمند بود به وزارت برداشت . مخالفت اين وزير با ابو الحسن سيمجورى بدانجا رسيد كه عتبى او را از سپهسالارى و حكومت خراسان معزول كرد و مقام وى را در 371 ه . ق . به ابو العباس تاش كه از غلامان قديم پدرش بود سپرد . در زمان نوح بغرا خان در شمال خراسان به تاخت‌وتاز پرداخت و بخارا را گرفت در همان زمان ابو على سيمجور پسر ابو الحسن سيمجور عليه نوح قيام كرد . امير نوح از سبكتكين داماد البتكين كه سردارى دلاور بود يارى خواست و ابو على را شكست داد . پس از اين پيروزى امير نوح سبكتكين را ملقب به سيف الدوله كرد . چندى بعد ابو على به يارى فايق خاصه قيام كرد و اين بار نيز به دست سبكتكين و پسرش محمود شكست يافت و به زندان افتاد . فايق نيز از بيم نوح و سبكتكين به نزد ايلك خان افراسيابى رفت و سرانجام نوح فايق را عفو كرده و به فرمانروايى سمرقند فرستاد . فيلسوف و حكيم معروف ابو على حسين بن سينا كه از مردم بخارا بود در دربار نوح بن منصور به سر مىبرد و آن پادشاه نسبت به وى عنايت خاصى داشت . نوح بن نصر نوح در زمان پدر به جانشينى او برگزيده شد . از زمان وى بود كه انحطاط دولت سامانى آغاز شد . وى پس از رسيدن به پادشاهى ، وزارت خويش را به يكى از فقهاى زمان خود كه دانشمندى پرهيزكار بوده و ابو الفضل محمد بن احمد سلمى حاكم جليل نام داشت سپرد . امير نوح در ربيع الاول سال 343 ه . ق . وفات يافت . او مردى نيكومنش و خوشرفتار بود و از اين جهت وى را امير حميد لقب داده‌اند . نوربختى : - ابن نوبخت نوروزنامه رساله‌اى است به فارسى منسوب به حكيم عمر خيام نيشابورى . مؤلف در آن علت پيدايش جشن نوروز و واضع آن و آداب شاهان ساسانى را در اين جشن شرح مىدهد و همچنين از شاهان داستانى و تاريخى ايران تا زمان يزدگرد شهريار ساسانى و آيين جهاندارى و رسوم شاهى ايشان مطالبى آورده است .