عباس قديانى

528

فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )

شمس الدين ابو النجيب درگزينى شمس الدين از وزراى دولت سلجوقى بود كه با وجود عدم فضيلت مدتى مديد در زمان سلطان مسعود به شغل وزارت مشغول بود . شمس الدين زكريا امير شمس الدين زكريا از وزيران نامى ايران قرن نهم و اوايل قرن دهم هجرى است . وى سالها وزير اوزن حسن فرمانرواى دولت آق‌قوينلو بود . شمس الدين عثمان فرزند نظام الملك كه در زمان سلطان محمود پسر محمد پسر ملكشاه به مرتبهء وزارت رسيد . شمس الدين ، على چشمى شمس الدين فضل الله زمام امور و امارت سربداران را تسليم خواجه شمس الدين على ، كه پس از قتل امير مسعود رئيس واقعى سربداران محسوب مىشد ، واگذاشت . اين خواجه كه از مردم قريهء چشم بود به فراست و دانايى و كفايت اشتهار داشت ، و بار ديگر سبب رونق حكومت سربداران شد . وى با طغاتيمور خان صلح كرد و ولاياتى را كه امير مسعود از او گرفته بود به طغاتيمور مسترد داشت . در سبزوار به آبادى و رفع فساد مشغول گرديد ، عامهء مردم را مرفه كرد و مملكت را به تصرف آورد . او عاملى داشت به نام « حيدر قصاب » كه محكوم به پرداخت مبلغى شد ، و چون خواجه شمس الدين در مطالبهء اين مبلغ به او به درشتى سخن گفت و او را دشنام داد ، حيدر به مصلحت ديد ، يكى از مقربان امير مسعود ، كه خواجه يحيى نام داشت ، به‌جاى او به امارت بنشيند ، او خواجه شمس الدين را در سال 753 بعد از چهار سال و نه ماه حكومت ، به قتل رسانيد و خواجه يحيى را به‌جاى او نشانيد . شمس الدين كرت متوفى 676 ه . ق . ، اولين پادشاه سلسلهء آل كرت ( 643 - 676 ه . ق . ) . شمس الدين محمد باليچه سمنانى خواجه شمس الدين محمد باليچه سمنانى فرزند خواجه محمود از وزيران شاهرخ تيمورى . شمس الدين محمد جوينى وزير و صاحب ديوان رشيد الدين و نيز وزير آباقا ( 661 - 683 ه . ق . ) . شمس الدين محمد شيرازى خواجه شمس الدين محمد شيرازى پسر خواجه سيدى احمد وزير ميرزا سلطان ابو سعيد تيمورى بوده است . وى از وزيران با استعداد و فاضل و نويسندهء دورهء تيمورى به شمار مىرود . شمس الدين محمد مرواريد خواجه شمس الدين محمد مرواريد كرمانى از وزيران نامى دوره تيمورى . شمس العماره از بناهاى دوره ناصر الدين شاه قاجار كه در خيابان ناصرخسرو كنونى در تهران است .