تحصيلات خود را در علوم و فنون مختلف اسلامى ارتقا مىبخشد . از عوامل مهم تكوين شخصيت استاد مطهرى بايد برخوردارى او از اساتيد مبرّز و عالىمقام همچون آية الله بروجردى را برشمرد . استاد مطهرى دوازده سال تلمّذ نزد امام خمينى ( ره ) را - كه رابطه ايشان با امام از حد رابطهء شاگرد و استاد فراتر بوده - در تكوين شخصيت خود بسيار مؤثر دانسته است . تلمذ استاد مطهرى نزد علامه طباطبايى نيز در تكوين شخصيت علمى و روحى ايشان تأثير اساسى داشته است . گرچه مدت تحصيل رسمى استاد نزد علامه حدود سه سال بوده است ولى رابطهء ايشان با مرحوم علامه تا زمان شهادت برقرار بوده و استاد شهيد تا پايان عمر از مرحوم علامه بهره مىبرده‌اند . در سال 1331 هجرى شمسى استاد مطهرى به تهران مهاجرت نموده ، فصل پر فرازونشيب ديگرى از زندگى خود را آغاز مىنمايد . از سال 1334 فعاليت علمى خود را در دانشكدهء الهيات و معارف اسلامى شروع نموده و كار تعليم و تدريس را در آنجا - علىرغم مشكلاتى كه از ناحيهء رژيم شاه براى ايشان به‌وجود مىآمد - به‌مدت بيست و دو سال ادامه مىدهد . كتاب داستان راستان - كه تاكنون تأثير زيادى در آشنايى مردم مسلمان با سيره و روش اولياى دين و به طور كلى چهرهء واقعى اسلام داشته است - محصولى از تلاشهاى استاد در اين سالهاست . اين كتاب در سال 1339 از چاپ خارج شد و در سال 1344 از سوى كميسيون ملى يونسكو در ايران برندهء جايزهء يونسكو گرديد . در اين سالها همكارى استاد با مجامع اسلامى و كانونهاى مذهبى از طريق ايراد سخنرانى و غيره برقرار بوده است . از جملهء اين مجامع و كانونها مىتوان از انجمن اسلامى مهندسين ، انجمن اسلامى پزشكان و انجمن اسلامى دانشجويان دانشگاه تهران نام برد كه هرسه تازه تأسيس بوده‌اند و استاد شهيد در تأسيس برخى از آنها نقش داشته‌اند و البته ايشان با تودهء مردم نيز از طريق مساجد و منابر مرتبط بوده‌اند . از جمله در سالهاى 1339 تا 1341 به همت استاد شهيد و مرحوم حجة الاسلام دكتر محمد ابراهيم آيتى رضوان الله عليه - محفلى ماهانه در تهران با شركت چند صد نفر از طبقات مختلف تشكيل مىشد كه اين محفل به نام « انجمن ماهانهء دينى » معروف شد و دو سال و نيم ادامه يافت و در آن سى سخنرانى به وسيلهء عالمان اسلامى ايراد شد و بعدها به صورت سه جلد كتاب به نام گفتار ماه در اختيار عموم قرار گرفت . به‌موجب ارتباط نزديك استاد شهيد مطهرى با اقشار و طبقات مختلف جامعه ، در جريان قيام پانزده خرداد سال 42 ، ايشان در هدايت قيام مردم تهران و مرتبط كردن آن با رهبرى حضرت امام خمينى - رحمة الله عليه - نقش اساسى داشته‌اند و خود در شب پانزده خرداد سخنرانى مهيّجى عليه شخص شاه ايراد مىكنند كه در همان شب دستگير و به زندان موقت شهربانى انتقال مىيابند و به همراه عده‌اى از روحانيون مبارز در تهران و شهرستانها زندانى مىشوند و پس از چهل و سه روز به‌دنبال فشارى كه از ناحيهء علماء و مردم بر رژيم شاه وارد مىشود به‌همراه ساير روحانيون آزاد مىگردند . بعد از قضاياى پانزده خرداد و آزادى امام خمينى و استاد مطهرى و ساير علماء هيئتهاى مؤتلفهء اسلامى كه هستهء