عباس قديانى

713

فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )

كيش شهر و كشور قديمى بين النهرين ، حدود 80 كيلومترى جنوب بغداد . كيش قديميترين پايتخت بابل بوده است ، و بنابر روايتى كه بيش از 4000 سال قدمت دارد ، نخستين سلسلهء شاهان كيش بلافاصله پس از طوفان نوح در آن طلوع كرده‌اند . بر طبق افسانه‌ها ، اين سلسله مدت 24510 سال دوام داشت ، و در ميان 23 شاه آن مخلوطى از سومريان و اكديان سامى بوده‌اند ، كه به طور متوسط هريك بيش از 1000 سال زندگى كرده است . بعضى از آنان اشخاص شناخته‌شدهء اساطيرى هستند ، برخى محتملا چهره‌هايى از روايات قديم بوده‌اند ؛ مانند شاه بيست و دوم ، كه گفته‌اند سرزمين عيلام را مسخر كرد ، و پسرش ، اگا ، كه قهرمان منظومهء سومرى جديدالاكتشافى است كه مبارزهء او را با شاه بابلى معروف ، گيلكمش ، وصف مىكند . عقيدهء رايج اين است كه گيلگمش شخصيت تاريخى داشته است ، و در دوران شكوفايى فرهنگ بابلى ، درست پيش و پس سال 3000 ق . م . مىزيسته است . مورخان قديم تاريخ بابل سه سلسلهء متأخرتر در كيش تشخيص داده‌اند . سلسلهء دوم كيش هنوز افسانه‌اى است ، و گفته‌اند كه 8 شاه آن مدت 3195 سال سلطنت كرده‌اند و همچنين از سلسلهء سوم هم اطلاع قابل اعتمادى در دست نيست ، چه تنها فرمانرواى آن دخترى است اساطيرى به نام كوبابا ، كه خادمهء ميخانه‌اى بود ، و ملكه شد ، و يك قرن تمام سلطنت كرد . بعدها وى به صورت يكى از ربة النوعهاى عمومى جنوب غربى آسيا درآمد ، و حتى نام وى در اساطير يونان هم وارد شد . سلسلهء چهارم كيش مخلوطى از افسانه و تاريخ است ؛ نخستين شاه آن ، پوزورسن فقط 25 سال پادشاهى كرد ، او را فرزند كوبابا دانسته ، و نوشته‌اند كه پسرش 400 سال پادشاه بود . پنج شاه ديگر اين سلسله همه نامهاى معتبر سامى دارند ، و مدت پادشاهى آنان را روىهم رفته 66 سال دانسته‌اند ، و به همين جهت شايد اشخاص تاريخى باشند . با اينان ، ايام دولت كيش به پايان رسيد و در حدود 2300 ق . م . جاى آن را شهر اكد گرفت ، كه بر طبق افسانه‌ها ، نخستين شاه آن ، سارگن اول ساقى يكى از نواده‌هاى كوبابا بوده است . با آنكه هيچ نوشتهء تاريخى تفصيلى دربارهء هيچ‌يك از شاهان كيش در دست نيست . دليل معقولى براى شك كردن در اين امر نداريم كه كشور كيش در اوج قدرت خود در قرنهاى اول هزارهء سوم ق . م . بر قسمت عمده‌اى از آسياى جنوب غربى مسلط شده باشد . به هر صورت ، پسران سارگن به لقب « شاه كيش » مىباليدند ، تا آخرين شاهان مستقل تاريخى بين النهرين ، همهء شاهان ، اعم از بزرگ و كوچك ، اين لقب را داشت . كيشزيم ( Kishesim ) شهرى از مادها در شمال غرب ايران كه در آن نقوش برجسته آشورى است . كيكاوس بن قابوس بن وشمگير امير عنصر المعالى كيكاوس بن اسكندر قابوس بن وشمگير بن زيار ديلمى ، از امراى دانشمند خاندان زيادى است كه كتاب معروف قابوسنامه از تأليفات او مىباشد . وى از زياريانى است ، كه بعد از منوچهر بن قابوس و على الخصوص پس از غلبهء