عباس قديانى
693
فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )
كتيبهء وان خشايارشا بر سنگى كه به زمين عمود است و در ارك آن شهر واقع بوده است و آن را « ارتوقاپو » گويند كتيبهاى دارد كه بسيار استادانه كنده شده است . خشايارشا در اين نوشته پس از ستايش اهورامزدا و معرفى خويش گويد داريوش كارهاى زيادى انجام داد از جمله اين سنگ را بفرمود تا صيقل دادند اما چيزى بر آن نبشته نكرد . پس از او من اين نبشته را فرمودم بر اين سنگ بكندند . . . كدخدا در عهد صفويه و قاجاريه ، عنوان معتمد و رئيس هريك از محلات شهر ، و نيز گاه عنوان رئيس يك صنف و رستهء معين از اصناف بازار كه بعضى مواقع رئيس يا « باشى » نيز خوانده مىشد . در مورد اول ( معتمد محله ) كدخدا به وسيلهء اهل محل انتخاب مىشد و از جانب كلانتر خلعت دريافت مىداشت ، و وظيفهء او رسيدگى به طرز معيشت اهل محل و توزيع و خانه دادن سربازان در بين خانهها و نظاير آن بود . در عنوان رياست صنف ، كدخدا غالبا از بين افراد صنف به طريقهء انتخاب يا به طريقهء توارث تعيين مىشد و وظيفهء او عبارت بود از حل اختلافات عادى افراد صنف ، و تعيين ميزان و توزيع عادلانهء ماليات بين اعضاى صنف . كدخدايان و رؤساى بعضى اصناف كه افراد آن موظف به بيگارى سالانه جهت سلطان بودند غالبا مستمرى داشتند . كدخدايى و باشيگرى مخصوصا در عهد صفويه و قاجاريه ، جز در موارد بسيار اندك ، اختصاص به مسلمانان داشت . كدگ آمار دبير از دبيران دولتى و به معنى « دبير عايدات دربار سلطنتى » در حكومت ساسانى . كذك بانوك در عصر ساسانى ، به معنى كدبانو . كذك خوذاى به معنى كدخدا ، لفظ پهلوى به معنى صاحبخانه ، خانه خدا ، والى و مباشر . كربن 14 : - راديوكربن كرتير موبد موبدان دوران ساسانى . كردوچين 738 ق . از زنان مدبّر خيّر و نيكوكار بود . وى دختر منگو تيمور ، پسر هلاكوخان ( 654 - 663 ق . ) ، و آبش خاتون بود . در جوانى با سيور غمتش ( - 692 ق . ) برادر پادشاه خاتون ازدواج كرد . كرزوس پادشاه دولت ليدى در 549 - 564 ق . م . كه در 549 سپاهى به طرف ايران فرستاد و « پتريا » پايتخت قديم هيئتها را تصرف كرد و با كوروش جنگيد ولى نتيجهء جنگ معلوم نشد . كرزوس به سارد پايتخت خود برگشت به تصور اينكه زمستان در پيش است و كوروش توانايى تعقيب او را نخواهد داشت و سپاهيان كمكى را مرخص نمود . اما كوروش به تعقيب او