« ينىچريهاى سوار » خويش نام نهاده بود . قومس نام ولايتى بود كه شهر دامغان كنونى مركز آن بوده است . قوم قلعه - دخمه مادى دخمه‌اى در نزديكى مهاباد ، متعلق به دوران مادى . اين دخمه سنگى دو طبقه كه شامل چهار ستون سنگى و چند قبر است در بلندى واقع شده است ، از نظر حجارى و ستون‌بندى در عداد مقابر مهم دورهء ماد است ( 550 - 770 ق . م . ) قويونلو : - اشاقه‌باش قهقهه نام قلعه‌اى مشهور ، واقع در ناحيهء يافت از توابع قراجه‌داغ شمال آذربايجان ، كه در بالاى كوه بلندى از سنگ ساخته شده بود . قلعهء قهقهه در زمان صفويه مخفيگاه خزاين و گاه زندان شاهزادگان و امراى عاصى و متمرد مغضوب بود . چون از دامنهء كوهى كه اين قلعه بر فراز آن بنا شده بود تا بالاى قلعه معبرى تنگ و سخت به طول تقريبا نيم‌فرسنگ فاصله واقع بود ، دفاع از آن آسان و دست يافتن بدان دشوار بود . از اين‌رو در عهد شاه طهماسب اول صفوى هنگام لشكركشى سلطان عثمانى به آذربايجان ، غالبا خزاين و نفايس سلطنتى را از قزوين و نقاط ديگر بدانجا مىآوردند . از جملهء كسانى كه در اين قلعه محبوس شدند اسماعيل ميرزا ( اسماعيل دوم صفوى ) ، القاص ميرزا و سام ميرزا ( برادران طهماسب اول ) و خان احمد گيلانى بوده‌اند . قيام تارابى : - تارابى قيام راونديان راونديان شاخه‌اى از كيسانيه بودند و فرزند دوم « محمد بن حنفيه » معروف به « هاشم » را امام مىدانستند . آنان به طرفدارى از عباسيان برخاستند و در نهضت ابو مسلم فعالانه شركت جستند . بعد از كشته شدن ( ابو مسلم ) منصور را عنوان خدايى دادند ولى اين روش آنان در واقع نقابى بود كه بر چهره داشتند و بدين وسيله مىخواستند به منصور تقرب يافته او را بكشند و انتقام ابو مسلم را از او بگيرند . به گفته دينورى به سال 142 منصور ، « خازم بن خزيمه » را براى سركوبى آنان فرستاد . حازم گروهى از آنان را بكشت و گروهى را به اطراف و اكناف پراكنده ساخت . ( 141 ه . ق . ) . نهضت راونديان در اصل به خاطر انتقام خون ابو مسلم و كوتاه كردن دست حكام عرب بخصوص عباسيان در ايران بود . چون آنان ايرانىالاصل بودند و ابو مسلم را به‌خاطر دفاع از ايرانيت حمايت مىكردند . گويند آنان براى زيارت خداى خود يعنى منصور ، راهى بغداد شدند و قصر خليفه را به نام كعبه طواف مىكردند . منصور اين عمل آنان را تزوير و غدر دانسته و به نيت آنان پىبرده بود و از ميان بردن آنان را لازم دانست . قيام راونديان در شهرهاى هاشميه و كوفه اتفاق افتاد . طبرى قيام راونديان را از وقايع بزرگ سال يكصد و سى و هفتم ياد مىكند و چنين بيان مىدارد : « راونديان چنان كه از على بن محمد آورده‌اند ، قومى از مردم خراسان بودند ، پيرو عقيده ابو مسلم دعوتگر بنى هاشم كه چنان كه گويند به تناسخ ارواح قايل بودند و پنداشتند كه روح آدم در عثمان بن نهيك است و پروردگارشان كه غذا و آبشان مىدهد ابو جعفر منصور است و هيثم بن