عباس قديانى

666

فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )

مملكت ختاى را تجديد كردند ، ولى اين مملكت تابع ختاى را از آنها كه در چين مانده بودند و آنها كه به طرف مغرب رفتند ، قراختاى خوانده‌اند . مورخين چينى ، سلسلهء ختاى را پيش از اخراج آن از چين و پس از آن ، سلسلهء ليائوى غربى مىخوانند . از مهاجرين قراختاى ، آنهايى كه به ناحيهء تركستان چين روى آوردند توفيقى نيافتند ، اما دستهء ديگر كه از مسيرى شمالىتر كوچيدند از سرزمين قرقيزها ( بر رود ينيسئى ) گذشته متوجه ناحيهء جنوب غربى شدند ، و سرانجام بلاساغون را گرفتند ، و بر كاشغر و ماوراء النهر استيلا يافتند ، و سلسلهء گورخانيان را تأسيس كردند . قراختاييان ( قتلغ خانيان ) مؤسس اين سلسلهء براق حاجب چندى در دربار خوارزمشاه حاجب بود ، آن‌گاه به اتابكى پير شاه از پسران سلطان محمد منصوب شد . در ايام فترت به كرمان دست يافت ( 619 ه . ق . ) و سلسله‌هايى را بنياد نهاد كه تابع ايلخانيان مغول بودند : 1 - براق بن گلدوز براق حاجب ( جلوس 619 ه . ق . ) . 2 - ركن الدوله بن براق ، مباركشاه ( جلوس 632 ه . ق . ) . 3 - قطب الدين محمد برادرزاده و داماد براق ( جلوس 650 ه . ق . ) . 4 - سلطان حجاج بن قطب الدين ( جلوس 651 ه . ق . ) . 5 - قتلغ تركان ( زوجهء قطب الدين ( جلوس 661 ه . ق . ) . 6 - جلال الدين قطب الدين ( جلوس 681 ه . ق . ) . 7 - صفوة الدين پادشاه خاتون ( جلوس 692 ه . ق . ) . 8 - محمد شاه بن حجاج جلال الدين ( جلوس 694 ه . ق . ) . 9 - شاه جهان سيورغتمش . قطب الدين ( جلوس 702 ه . ق . ) . وى در سال 704 از طرف الجايتو خلع و به شيراز رفت و عمر اين سلسله خاتمه يافت . قراختاييان كرمان قتلغ خانيان يا قتلغ خانيه ، عنوان سلسله‌اى از امراى قراختايى كه در قرن هفتم و اوايل قرن هشتم ه . ق . در كرمان حكومت كرده‌اند . مؤسس اين سلسله ، براق حاجب ، از جانب خليفه ملقب به فتح سلطان شد و به همين جهت اين سلسله به قتلغ خانيان هم معروف شده‌اند . وى در 619 ه . ق . در كرمان به تأسيس امارت پرداخت . امراى قتلغ خانيه نخست دست‌نشاندهء خوارزمشاهيان و سپس تابع امراى مغول و ايلخانيان بوده‌اند ، و حكومت آنها هيچ‌وقت از حدود امارت محلى كرمان تجاوز نكرده است و همواره با امراى مجاور ، از اتابكان يزد ، اتابكان فارس و آل مظفر و حتى سلاطين هند ، روابط داشته‌اند . قراسورانها مأمور راهنمايى و همراهى مسافران و مال التجاره‌ها در دولت تيموريان . قراقولوق : - قراچريك قراقويونلو ( 810 - 873 ه . ) پس از تيمور دو دسته از طوايف تركمان در ايران حكومت كردند كه هردو آن طايفه ، شكل گوسفندى را روى پرچم خود رسم مىنمودند . طايفه اول را قراقويونلوها يا گوسفند