عباس قديانى
647
فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )
به وسيلهء مهرنرسى ، از رجال معروف ساسانى ساخته شده است . 5 - نقش برجستهء سوارهء اردشير بابكان به فاصلهء حدود 5 / 1 كيلومتر از نقش سابق الذكر . 6 - قلعهء دختر كه آثار قلعهء بزرگى بر فراز كوه به فاصلهء حدود 6 كيلومترى شهر فيروزآباد است كه در زمان شاپور اول احداث شده است . فيروز اول فيروز پس از مرگ پدر ناچار با برادر خويش هرمز كه ادعاى سلطنت مىكرد به جنگ پرداخت و او را مغلوب گردانيد و خود رسما به تخت سلطنت جلوس نمود . وى چندين بار با هپتالها جنگيد ليكن در تمام اين نبردها شكست يافت و در آخرين جنگ خود با هپتالها به قتل رسيد ( 472 م . ) ارمنستان نيز در اواخر سلطنت وى طغيان نمود . فيروزكوه پايتخت سلاطين غور ، كه در كوهستان شرق هرات بر مسير علياى هرى رود واقع بود ، و محل آن را با آبادى كنونى جم در افغانستان مطابق شمردهاند . شهر را قطب الدين محمد غورى بنا نهاد ، و آن متجاوز از 60 سال پايتخت مملكت غوريان بود . علاء الدين خوارزمشاه آن را تصرف كرد و عاقبت به دست اوگتاى ، پسر چنگيز ويران شد ( 619 ه . ق . ) . فيروز : - پيروز فيلومارتر لقب مهرداد پادشاه ايرانى آسياى صغير ، به معنى محب پدر يا پدردوست كه يونانيان اين لقب را به وى داده بودند . فيلهلن ( philheln ) اشكانيان براى جلب رعاياى يونانى خود كه در شهرهاى يونانى ايران حكومتهاى نيمه مستقل تشكيل داده بودند ، خود را فيلهلن يعنى محب يونانى مىخواندند و در ترويج و گسترش آداب و زبان يونانى مىكوشيدند و براى بقاى خود از قبيل : اپيفانس ، يعنى جليل القدر و سوتر يعنى منجى انتخاب مىكردند . فين باغ فين ، باغ سلطنتى دوران صفويه ، در فين كاشان . شاه سليمان اول در مظهر چشمهء فين استخر و مقسم آب نيز ساخت . ابنيهء داخل باغ از شاهان صفوى ، فتحعليشاه و محمد شاه قاجار است . حمام كوچك آن مقتل ميرزا تقى خان اميركبير مىباشد . فينكناشتاين نام عهدنامهاى كه در زمان فتحعليشاه قاجار بين ايران و فرانسه به امضا رسيد . سفير ايران در اردوگاهى به نام فينكناشتاين به حضور ناپلئون رسيد و عهدنامهاى متضمن يك مقدمه و 16 ماده در تاريخ 25 صفر 1222 ه . ق . ( 4 مه 1807 م . ) با امپراتور منعقد ساخت . اين عهدنامه على الظاهر خواستهها و مقاصد فتحعليشاه را تأمين مىكرد ولى مواد قرارداد طورى تنظيم شده بود كه ناپلئون مىتوانست هر موقع كه بخواهد از زير بار تعهدات خود شانه خالى كند . اين قرارداد مقدمهء مأموريت هيئت نظامى ناپلئون در ايران گرديد .