عباس قديانى

639

فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )

وزارت خارجه در كابينه‌هاى مستوفى الممالك ( در 26 بهمن 1301 ) ، سردار سپه ( در 6 آبان 1302 ) و مهديقلى هدايت ( در 23 ارديبهشت 1309 ) ، وزارت ماليه در كابينه‌هاى مشير الدوله ( در 26 خرداد 1302 ) و سردار سپه ( در 7 شهريور 1303 ) ، وزارت اقتصاد ملى در كابينه‌هاى مشير الدوله ( در 26 خرداد 1302 ) و سردار سپه ( در 7 شهريور 1303 ) ، وزارت اقتصاد ملى در كابينهء مهديقلى هدايت ( در 17 فروردين 1309 ) و وزارت جنگ در كابينه‌هايى كه مستوفى الممالك بعد از تير ماه 1305 تشكيل داد . وى از سال 1307 تا 1309 ه . ش . سفير ايران در تركيه بود . فروغى از سال 1304 ه . ش . تا هفتم اسفندماه 1320 متناوبا به نخست‌وزيرى انتخاب شد . وى هفت بار به ترتيب در 28 آذر 1304 ، 26 شهريور 1312 ، 27 خرداد 1314 ( فروغى از آذر 1314 تا شهريور 1320 به علت واقعهء مسجد گوهرشاد و نقشى كه محمد ولى اسدى ، پدر داماد فروغى ، در جريان آن داشت ، گوشه‌نشين شد . ) ، 6 شهريور 1320 ، 30 شهريور 1320 ، 13 آذر 1320 و 11 اسفند 1320 به نخست‌وزيرى رسيد . فروغى نه تنها اولين و آخرين رئيس الوزراى رضا شاه بود ، بلكه نخستين نخست‌وزير محمد رضا نيز به شمار مىرود . فروغى در سال 1322 ه . ش . زمانى كه وزير دربار بود به علت عارضه قلبى درگذشت . وى مترجمى ماهر بود . از وى تأليفات و كتب بسيارى از جمله : سير حكمت در اروپا ، آيين سخنورى در فن خطابه ، حكمت سقراط ، وسايل افلاطون ، فن سماع طبيعى ، تصحيح گلستان و بوستان ، تصحيح غزليات سعدى و رباعيات خيام باقى مانده است . از جمله مهمترين وقايع زمان صدارت فروغى عبارتند از : حمله وهابيها در مدينه منوره به قبه و ضرايح مقدسه ائمه بقيع و تخريب اين اماكن ، قتل مرموز عبد الحسين تيمور تاش ( وزير دربار رضا خان ) در زندان قصر ، قتل سردار اسعد بختيارى ( وزير سابق جنگ ) در زندان قصر توسط پزشك احمدى ، تصويب قانون تأسيس دانشگاه تهران ، سفر رضا شاه به تركيه ، تبديل تاريخ قمرى به شمسى ، كشف حجاب ، اشغال ايران توسط متفقين ، استعفاى رضا شاه و آغاز سلطنت محمد رضا پهلوى ، تأسيس حزب توده و انعقاد پيمان اتحاد سه‌گانه بين ايران ، شوروى و انگلستان . كابينهء محمد على فروغى ( ذكاء الملك ) از شهريورماه 1320 تا اسفند ماه 1320 دورهء دوازدهم قانونگذارى - محمد على فروغى كابينهء خود را در تاريخ پنجم شهريورماه 1320 بعد از واقعهء سوم شهريور ( حمله به ايران ) تشكيل داد و در تاريخ ششم شهريورماه 1320 به مجلس شوراى ملى معرفى كرد . افراد اين كابينه به اين شرح معرفى شدند : 1 . وزير دادگسترى : مجيد آهى . 2 . وزير امور خارجه : على سهيلى . 3 . وزير كشور : جواد عامرى . 4 . كفيل وزارت دارايى : عباسقلى گلشاييان . 5 . كفيل وزارت جنگ : سرلشكر احمد نخجوان . 6 . وزير فرهنگ : اسماعيل مرآت . 7 . وزير راه : دكتر محمد سجادى . 8 . وزير پست و تلگراف : ابراهيم علم . 9 . كفيل وزارت بازرگانى : صادق وثيقى . 10 . رئيس كل كشاورزى : مصطفى قلى رام . ولى پس از اعلام استعفاى رضا شاه و معرفى شاه جديد فروغى كابينهء خود را به اين شرح در يكشنبه سىام شهريورماه 1320 خورشيدى برابر با 28 شعبان 1360 هجرى قمرى و سپتامبر 1941 ميلادى مجددا