عباس قديانى

636

فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )

با دشمن به آذربايجان شتافت . روميان شكست يافته و 7500 تن از آنان به خاك هلاكت افتادند . سرانجام جنگى سهمگين بين قواى ايران و روم در نزديكى تبريز روى داد . فرشوادگر لغتى است پهلوى و لقبى است كه شاهان طبرستان را كه به عربى ملك الجبال مىخوانده‌اند . نام قديم ايالتى است كه طبرستان قسمتى از آن بوده است . فرغانه ناحيه‌اى واقع در آسياى مركزى كه مدتى امراى محلى ايرانى در آنجا حكومت مىكرده‌اند . تاريخ فرغانه در دورهء اسلامى از پيشروى قتيبه ابن مسلم در ماوراء النهر در سال 94 ه . ق . آغاز مىشود . در 103 ه . ق . امير محلى سربازان سغدى را كه سبب عدم تمايل به اسلام آوردن به جانب شمال مهاجرت كرده بودند به قلمرو خود باز خواند . در آن زمان ، اشراف محلى يعنى دهقانان نقش مهمى در فرغانه و نواحى ديگر ماوراء النهر داشتند ، و امراى محلى هم ، علاوه بر عنوان اخشيد ، داراى عنوان دهقان بودند . عاقبت ، پس از آنكه سامانيان بر فرغانه تسلط يافتند ( اوايل قرن سوم ه . ق . ) . درهاى فرغانه به‌كلى به روى اسلام گشوده شد . پس از انقراض سلسلهء سامانى ، فرغانه به طور متو الى تحت استيلاى ايلك خانيان ، قراختاييان ، خوارزمشاهيان ، مغول و تيموريان درآمد . فرقهء دمكرات آذربايجان در شهريورماه 1324 فرقهء دمكرات توسط پيشه‌ورى و با حمايت شوروى در آذربايجان تأسيس گرديد . اين فرقه در آذر ماه 1324 حكومت خودمختار اعلام نمود و به مدت يك سال قدرت را در آذربايجان به دست گرفت . سرانجام فرقهء دمكرات در 21 آذر ماه 1325 در اثر توافق شوروى با انگلستان و آمريكا از هم پاشيده شد و سران آن به همراه جمع زيادى از اعضاى فرقه به آذربايجان شوروى گريختند . فرمانفرما عبد الحسين ميرزا فرزند فيروز ميرزا نصرت الدوله در سال 1276 ه . ق . در تهران متولد شد . تحصيلات مقدماتى را زير نظر معلم سرخانه آغاز كرد و بعد وارد دورهء نظام شد و زير نظر افسران اطريشى آموزش ديد . بعد از فراغت از تحصيل و آموزش نظام ، در دستگاه كامران ميرزا به خدمت مشغول شد و در سال 1299 ه . ق . به درجه سرهنگى رسيد . در سال 1302 ه . ق . مأمور خدمت در آذربايجان شد . در سال 1309 ه . ق . به سالار لشكر ملقب شد و به رياست قشون آذربايجان رسيد . عبد الحسين ميرزا در اواخر سال 1309 ه . ق . از ناصر الدين شاه لقب فرمانفرما گرفت و مأمور حكومت كرمان و بلوچستان شد و يك سال و نيم بعد به آذربايجان رفت و رياست قشون را بر عهده گرفت و به اين ترتيب در نقاط مختلف كشور چند بار به حكومت رسيد . پس از قتل ناصر الدين شاه زمينه براى بازگشت عبد الحسين ميرزا به تهران فراهم شد و به علت خصوصيتى كه بين او و مظفر الدين شاه بود ، توانست به حكومت تهران برسد . فرمانفرما در زمان حكومت تهران دست به بعضى اقدامات تند زد و اين امر براى ادامه كارش در تهران مانع به وجود آورد تا حدى كه مظفر الدين شاه هم از او رنجيد و به اين علت به بهانهء حكومت كرمان و بعد فارس او را از تهران دور كرد .