عباس قديانى
611
فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )
حمايت آنان را به دست آورد به نمايندهء خود در پاريس دستور انعقاد معاهده صلح را داد . بدينسان عهدنامه صلح پاريس ميان دو كشور به امضاء رسيد . بهموجب اين عهدنامه ايران تعهد كرد كه استقلال افغانستان را به رسميت بشناسد و هرات را تخليه نمايد و هيچگونه ادعايى نسبت به اين شهر نداشته باشد و در صورت بروز اختلاف ميان ايران و افغانستان حكميت انگلستان را بپذيرد . عهدنامهء تركمانچاى عهدنامهاى كه بين ايران و روسيه در تاريخ 5 شعبان 1243 ه . ق . مطابق با 10 فوريه سال 1828 م . به امضاى نمايندگان دو كشور رسيد و در 16 فصل نوشته شد ؛ وجه تسميه آن اين است كه اين قرارداد در قريه تركمانچاى كه در دهكدهاى واقع بر سر راه ميانه به تبريز است و قرارگاه اردوى پاسكويچ بود به امضا رسيد . به موجب عهدنامهء تركمانچاى دربار ايران متعهد شده بود ده كرور تومان ( پنج ميليون تومان ) پول نقد به روسها بدهد و چون چنين پولى نداشت ، « مكدونالد » قدم پيش نهاد و پيشنهاد كرد كه انگليس حاضر است مبلغ مذكور را بپردازد مشروط برآنكه مواد 3 و 4 عهدنامهء دو كشور ملغى شود . برخى از مفاد عهدنامهء تركمانچاى : 1 - واگذارى خانات ايروان و نخجوان به دولت روسيه و تخليه طالش و موقان از سپاه ايران . 2 - پرداخت ده كرور تومان به طور اقساط از طرف ايران به روسيه به عنوان غرامت جنگى . 3 - اجازه عبورومرور آزاد به كشتيهاى تجارى روسى در درياى خزر و در امتداد سواحل آن . 4 - حمايت از وليعهدى عباس ميرزا و كوشش در به سلطنت رساندن وى بعد از مرگ شاه . 5 - رضايت به انعقاد يك عهدنامه تجارى روسى در درياى خزر و در امتداد سواحل آن . 6 - استرداد اسراى طرفين . 7 - اعطاى حق قضاوت كنسولى ( كاپيتالاسيون ) به روسيه . عهدنامهء فينكن اشتاين : - فينكن اشتاين عهدنامهء مجمل در اوايل سال 1809 م . بر اثر تعلل فرانسه در اجراى تعهدات خود نسبت به ايران ، روابط دو كشور رو به تيرگى نهاد . در فوريه همين سال سرتيپ عسگر خان افشار سفير ايران در فرانسه به ايران بازگشت و ژنرال گاردان نيز ايران را ترك گفت . انگليسها بدون فوت وقت براى پر كردن اين خلاء دست به كار شدند و چون جان مالكوم ديگر اعتبارى در ايران نداشت ، اينبار هارفورد جونز سركنسول سابق انگليس در بغداد را با مقام وزيرمختارى به تهران اعزام داشتند . هارفورد جونز روز 17 فوريه سال 1809 به حضور فتحعلى شاه بار يافت و ضمن تقديم استوارنامههاى خود هداياى گرانبهايى از جمله يك قطعه الماس درشت به ارزش تقريبى چهل هزار تومان آن روز از طرف جورج سوم پادشاه انگليس به فتحعلى شاه تقديم كرد . هارفورد جونز كه در مدت اقامت در بغداد ، زبان فارسى را ياد گرفته و به واسطهء خدمات خود به امپراتورى انگلستان به لقب « سر » مفتخر شده بود ، نخستين قرارداد استعمارى انگليس را با ايران امضا كرد . به موجب اين قرارداد كه در نوزدهم مارس 1809