عباس قديانى
80
فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )
ابو مظفر محمد بن ابراهيم وزير دولت سامانى كه بنا به پيشنهاد امير ناصر الدين سبكتكين ابو مظفر محمد بن ابراهيم به مقام وزارت دولت در حال اضمحلال سامانيان برگزيده شد . بعد از مرگ نوح بن منصور و انتقال سلطنت سامانيان به منصور بن نوح ، ابو المظفر از مقام وزارت استعفا نمود و ابتدا به جوزجانان و سپس به نيشابور رفت و تا آخر عمر مدت سى سال به مطالعه و تأليف رسايل پرداخت . ابو منصور بيستون ( 357 - 366 ه . ) از حكمرانان زيارى ؛ فرزند وشمگير كه پس از مرگ پدر به شاهى نشست . ابو منصور محمد بن عزيز ابو منصور محمد بن عزيز در زمان حكومت عبد الملك بن نوح سامانى به مقام وزارت برگزيده شد . در اين زمان رقابت و كشمكش بين سپهسالاران و حاجب درگاه و وزيران درگرفت . به همين جهت مدت جلوس او بر مقام وزارت بسيار كوتاه شد . و سرانجام در اثر اين اختلاف و كشمكش ابو الفضل محمد بن عزيز نيز از مقام وزارت معزول شد و به زندان افتاد . ( 345 ه . ق . ) . ابو منصور موريانى وزير طغرل شاه سلجوقى آخرين پادشاه سلجوقيان عراق . ابو نصر ابو زيد وزير دولت سامانيان در دورهء امير نوح سامانى كه سرانجام به زخم كارد يكى از غلامان ترك كه در اين هنگام به حد زيادى بر دولت سامانيان تسلط يافته بودند ، كشته شد . ابو نصر مشكان از رجال معروف و از نويسندگان دربار محمود غزنوى . در 401 ه . ق . صاحب ديوان رسالت محمود شد . در دربار مسعود غزنوى نيز مقامى داشت . ابو الفضل بيهقى او را استاد خود مىخواند و فضايل او را مىستايد . ابى عباد ثابت بن يحيى رازى وزير ايرانى قائم بامر الله . اپسو در اساطير بين النهرين ، شوهر تيامت ، پدر انشار و كيشار ؛ فرمانرواى همهء ايزدان و آبهاى شيرين . برابر سومرى آنو ( آن ) . اتابك كلمهاى است تركى و مركب است از « اتا » به معنى پدر و « بيگ » به معنى بزرگ . اين لقب و عنوان معمولا به « للهها » و پرستاران شاهزادگان سلجوقى داده مىشد كه در آغاز امر به صورت غلام در دربار مشغول خدمت مىشدند و به مرور در اثر كاردانى و لياقت يا به جهات ديگر مورد عنايت سلطان و ديگر درباريان قرار مىگرفتند و به كسب مقام و موقعيتى در مملكت توفيق مىيافتند . اينان پس از ضعف حكومت سلجوقيان حكومت اتابكان را به وجود آوردند . اتابك اعظم متوفى 568 ه . ق . ، فرمانرواى آذربايجان و اران در عهد سلاجقه عراق ، و مؤسس سلسلهء اتابكان