عباس قديانى
73
فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )
وزارت دولت سامانيان را بر عهده گرفت . ابو الساج متوفى 266 ه . ق . مؤسس و بانى سلسلهء ساجيان در آذربايجان ، و از امراى معروف دستگاه خلفاى عباسى . وى اهل اشروسنه و از كسان و نزديكان افشين بود و در عصيان منكجور نيز از جانب افشين مأمور فرونشاندن آن فتنه گشت . در منازعهء بين يعقوب ليث همراه شد . از اينرو با شكست يعقوب حكومت خود را از دست داد . و در جنديشابور وفات يافت . ابو الطيب سهل ابن سليمان صعولكى . يكى از علماى حديث . وقتى كه سرزمين ماور النهر در تصرف ايلك خان درآمد سلطان محمود غزنوى ابو الطيب صعولكى را با هدايايى بهسوى ايلك خان فرستاد . وى به تركستان آمد و خطبه مواصلت در اوزگند بخواند و خان سرپوشيده خود را براى دوستى به خدمت محمود فرستاد . ابو العباس سامانى متوفى سال 289 ه . ق . اميرزادهء سامانى و حاكم طبرستان در دورهء امير اسماعيل سامانى و پسرش احمد سامانى . ابو العباس فضل بن احمد اسفراينى ابو العباس نخستين وزير دولت غزنويان است كه مقام وزارت سبكتكين و فرزندش سلطان محمود غزنوى را بر عهده داشته ، وى ابتدا در دربار سامانيان اشتغال داشت و كتابت ابو الحسن فائق معروف به فائق خاصه را انجام مىداد . مدتى صاحب بريد مرو بود . در سال 348 هجرى كه سبكتكين بر ابو على سيمجور وفائق خاص سرداران عاصى سامانيان غلبه يافت ، ابو العباس را به همكارى دعوت كرد و مقام وزارت خود را به او تفويض داشت . وى تا سال 401 ه . ق . مقام وزارت سلطان محمود را بر عهده داشت تا اينكه اختلافى بين او و سلطان بهوجود آمد و پس از لشكركشى سلطان محمود به هندوستان در غياب وى فضل بن احمد را آنقدر در زندان شكنجه كردند تا در زندان درگذشت . ابو الفتح خازن عبد الرحمن . شهرروز مىگويد تولد و زندگى او ديار روم است و خازن على مروزى بود و در علم هندسه چون اقليدس صورى و در نجوم و زيج مانند بطلميوس بود و زيجى به نام سلطان سنجر ترتيب كرد و آن معروف به زيج سنجرى است و حسن سمرقندى از منجمين معروف عهد سلاجقه شاگرد اوست . ابو الفتح وزير بركيارق كه در 25 رجب سال 490 به دست غلامى رومى كشته شد . ابو الفتح خان زند فرزند ارشد كريم خان وكيل از شاخهء زندايناق كه از مرگ كريم خان در 13 صفر 1193 ه . بر سر جانشينى او اختلاف پديد آمد . گروهى طرفدار ابو الفتح خان و جمعى هواخواه پسر سوم او محمد على خان بودند ، ولى سرانجام سازش كرده هردو را متفقا به سلطنت برگزيدند و زكى خان از شاخهء بوداق كه نخست با ابو الفتح خان مخالفت كرده بود ، زمام امور را به دست گرفت .