عباس قديانى

495

فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )

بود فرمانرواى واقعى بود ، و به تدبير ، محمود غزنوى را از انديشه و آهنگ رى منصرف نمود ، و بعد از وفات وى بود كه رى به دست محمود افتاد ( 420 ه . ق . ) . سيف ابن ذى يزن امير معروف يمن كه به يارى خسرو انوشيروان ( سلطنتش 531 - 579 ه . ق . ) تسلط حبشيان را از آن سرزمين كوتاه كرد . سيف كه از خاندان سلطنتى حمير بود ، از دربار ايران استمداد كرد ، و انوشيروان در حدود 570 ، عده‌اى 800 نفرى از مجرمينى كه به همين مقصود از زندان آزاد شدند به سركردگى زندانى كهنسال ديگرى موسوم يا ملقب به وهرز در 8 كشتى به يمن فرستاد ، كه از آنها دو كشتى در راه غرق شدند و شش كشتى با 600 نفر به سواحل حضرموت رسيدند ، و هرز كشتيها را آتش زد . ايرانيان با همراهى بوميان كه بر ضد استيلاى حبشيان قيام كرده بودند ، مسروق ، پسر ابرهه را شكست دادند ، و سيف تحت حمايت دولت ايران به امارت يمن نشست . نظر به دشمنى حبشيان با مسلمانان در آغاز ظهور اسلامى ، سيف بن ذى يزن به عنوان فاتح حبشيها به صورت قهرمان بعضى از داستانهاى عرب درآمده است . سيف الدوله محمود غزنوى شاهزادهء سلسلهء غزنويان آل ناصر ؛ پسر سلطان ابراهيم غزنوى . مدتى از جانب پدر در هند فتوحات كرد ، و سپس در 469 ه . ق . رسما فرمانروايى هندوستان يافت ، و از جانب خليفهء به سبب فتحهايى كه آنجا كرده بود لقب صنيع امير المؤمنين يافت . در 480 ه . ق . سلطان ابراهيم در حق وى بدگمان شد ، و او را به اين اتهام كه قصد رفتن به عراق و خدمت ملكشاه سلجوقى داشته دستگير كرد . مسعود سعد سلمان نيز كه از ندما و مداحان وى بود به حبس افتاد . سيف الدين سورى معروف به سلطان سورى ، پادشاه سلسله آل شنسب ( 543 - 544 ) در ولايت غور و غزنين ؛ پسر عز الدين حسين غورى . وى چون از كشته شدن قطب الدين محمد غورى به دست بهرامشاه غزنوى مطلع گشت ، به خونخواهى برادر لشكر به غزنين برد ، و بهرامشاه را شكست داده غزنين را متصرف شد ( 543 ه . ق . ) . اما سال بعد ، در هنگام زمستان ، بهرامشاه ناگهان از هند به غزنين لشكر آورد ، و سلطان سورى را مغلوب و مقيد كرده در غزنين به خوارى تمام كشت . علاء الدين جهانسوز ، برادر سلطان سورى ، مدتى بعد لشكر به غزنين آورده انتقام او را بگرفت و غزنين را سوزاند . سيف الدين محمد غورى پادشاه سلسلهء آل شنسب ( 556 - 558 ه . ق . ) در ولايت غور ؛ پسر و جانشين علاء الدين جهانسوز . بعد از وفات پدر در فيروزكوه به امارت نشست . دعاة باطنى را تعقيب نموده و آنها را به قتل رساند ، و دو پسر عم خود معز الدين محمد سام و غياث الدين محمد سام را از حبس بيرون آورد . اما مدت سلطنت او ديرى نپاييد و وى در جنگ با غزها به دست يكى از امراى خويش كشته شد . سيف الدين مظفر شبانكاره خواجه سيف الدين مظفر شبانكاره از بزرگ‌زادگان فارس بود . چون از آنجا به هرات رفت در سلك اعاظم اهل قلم انتظام يافت و سرانجام به مقام وزارت سلطان حسين ميرزا نائل گرديد .