عباس قديانى
476
فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )
تا قبر سلطان بخت را شكافته و جنازه او را بسوزانند . سلطان بخت را در مقبره جنب مدرسه در دشت متصل به منارهها دفن كردند . بر روى سنگ قبر او كه پيش از مرگش - و ظاهرا توسط خود وى - تدارك ديده شده بود چنين نوشته شده است : « هذه الصخرة المقدمه انشانها الخاتون العظمى سلطان بخت آغا انبة الامير خسرو شاه ادام اللّه توفيقها بعد وفاتها فى رمضان سنة ثلث و خمسين و سبعمائة ( 753 ق . ) . سلطان جنيد يا شيخ جنيد متوفى 860 ه . ق . ، مرشد و پيشواى صوفيان صفويه ، پدر سلطان حيدر و نوادهء شيخ صفى الدين اردبيلى . وى پسر سلطان ابراهيم صفوى بود . و در 851 در اردبيل بهجاى پدر به رياست صفويه نشست . جهانشاه قراقويونلو از كثرت مريدانش متوهم شده او را از آنجا تبعيد نمود . سلطان جنيد از اردبيل فرار كرد ، و عاقبت به دياربكر رفت . در آنجا خواهر اوزون حسن آق قوينلو را به حبالهء نكاح درآورد . چندى بعد به اردبيل بازگشت ، و بعد به خيال جنگ با مخالفان افتاد ، و عاقبت مورد حملهء قواى شروانشاه خليل ابن شيخ ابراهيم قرار گرفت ، و به قتل رسيد . سلطان حسين بايقرا آخرين سلطان سلسلهء تيمورى ( 873 - 906 ه . ق . ) ، كه پس از مرگ ابو سعيد بر خراسان استيلا يافت . وى از مشهورترين پادشاهان تيمورى است . وزارت او را دانشمند معروف امير على شيرنوايى داشت كه از مشوقان و مروجان علم و ادب به شمار مىرفت . وى در تمام دورهء پادشاهى خود گرفتار زد و خورد با مخالفين مدعيان تاج و تخت بود . سلطان حسين در 906 ه . ق . در هفتاد سالگى درگذشت . سلطان حسين ثانى شهرت يا نام شخصى مجهول النسب كه خود را نوادهء شاه سلطان حسين صفوى و پسر شاه طهماسب دوم صفوى ( متوفى 1152 ه . ق . ) مىخواند ، و مدعى بود كه در قتل عام شاهزادگان صفوى وى هشت ماهه بوده ، و خواجهسرايى او را نجات داده و با خود به روسيه برده است ، و او پس از رشد و بلوغ به طلب ملك پدران برخاسته و به بغداد آمده است . اين سلطان حسين را عليمردان خان بختيارى و مصطفى خان شاملو از بغداد با خود به ايران آوردند ، و نام سلطنت بر او نهاده به عنوان اينكه او را به پادشاهى بردارند با كريم خان زند ، كه در اين زمان شاه اسماعيل سوم صفوى در اختيار او بود ، به جنگ برخاستند ( 1166 ه . ق . ) ، اما از كريم خان شكست خوردند ، و كارى از پيش نبردند . گويند عليمردان خان بختيارى در آخر از سلطان حسين بيمناك شد ، و چشم او را كور و نسبش را انكار نمود . قولى هم هست كه سلطان حسين مزبور به قتل رسيد . سلطان حسين صفوى شاه سلطان حسين ، نهمين پادشاه سلسلهء صفوى ( 1105 - 1135 ه . ق . ) ، كه در 12 محرم 1135 تاج سلطنت را به محمود افغان واگذاشت ، و عاقبت ، اشرف افغان وى را كشت ؛ پسر و جانشين شاه سليمان اول صفوى . گويند شاه سليمان دو پسر داشت ، عباس ميرزا و سلطان حسين ، در هنگام مرگ به درباريان خويش وصيت كرد كه اگر طالب ترقى و افتخار هستند عباس ميرزا را بعد از او به سلطنت بنشانند ، و اگر رفاه و آسايش مىخواهند سلطان حسين را به تخت بنشانند ،