عباس قديانى

471

فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )

پدر جلال الدين رومى در واقع به دعوت او به قونيه رفت و بعضى از رجال و امراى منسوب به اين سلسله نيز - مانند كمال الدين كاميار و معين الدين پروانه - همچنان در تشويق و تربيت فضلا و اهل معرفت كوششى بسيار داشتند . سلاجقهء روم كه در عهد كيخسرو دوم از لشكر مغول شكست خوردند ، بعد از آن ديگر بيش‌وكم دست‌نشانده‌هاى ايلخانيان مغول شدند ، و آخرين پادشاهان آن سلسله در واقع حكام مغول به شمار مىآمدند ، چنان كه عزل و نصب كسانى مثل كيخسرو سوم ، مسعود دوم سلجوقى ، و كيقباد دوم در دست ايلخانيان بود . با زوال استقلال آنها ، قلمرو سلاجقهء روم به دست امراى مستقل محلى افتاد ، و چندى بعد امارت آل عثمان بر روى بقاياى امارت آنها به وجود آمد . سلاجقهء شام عنوان شعبه‌اى از سلسلهء سلاجقه كه از حدود سال 487 تا 511 ه . ق . در بلاد شام فرمانروايى كرده‌اند . مؤسس اين سلسله تتش ابن آلب ارسلان نام داشت ، كه ملكشاه ولايت شام را به اقطاع به او واگذاشت ( 470 ه . ق . ) . بعد از وفات ملكشاه ، تنش داعيهء سلطنت يافت ( 486 ه . ق . ) ، و اندكى بعد امارت شام را مستقل كرد ( 487 ه . ق . ) . اخلاف او به نام سلاجقهء شام خوانده شده‌اند . بعد از او پسرش رضوان ابن تتش در حلب و پسر ديگرش دقاق ابن تتش در دمشق به امارت نشستند . سپس آلب ارسلان اخرس و برادرش سلطانشاه ابن رضوان يك چند در آن حدود امارت كردند . اين شعبه از سلسلهء سلاجقه به وسيله اتابكان دمشق و امراى ارتقيهء دياربكر منقرض شدند . سلاجقهء عراق عنوان شعبه‌اى از سلسلهء سلاجقه ، از اولاد سلطان محمد ابن ملكشاه ، كه از حدود 511 ه . ق . تا 590 ه . ق . در ولايات عراق ، و گاه فارس و خوزستان ، و همچنين غالبا در آذربايجان و كردستان سلطنت كرده‌اند . مؤسس سلطنت اين سلسله ، مغيث الدين محمود ابن محمد بعد از پدرش محمد ابن ملكشاه به دعوى سلطنت برخاست ، اما با معارضهء سنجر مواجه شد ، و سلطان سنجر ، بعد از غلبه بر او سلطنت عراق را داشت . بعد از او ، سلطنت عراق غالبا مورد تنازع فرزندان و نوادگان سلطان محمد ابن ملكشاه واقع شد ، و اين شاهزادگان سلجوقى ، كه غالبا در كودكى به سلطنت مىرسيدند ، تحت نفوذ اتابكان خويش ، دائما معارض يكديگر بودند ، و اين نكته سبب ضعف خاندان سلاجقه و غلبهء اتابكان شد ، و از جمله اتابكان آذربايجان در اواخر حال غالبا بر سلاطين اين سلسله تسلط داشتند . چنان كه سلطنت غالب پادشاهان اين سلسله از سلطنت جز نامى نداشتند و غالب ولايات در اقطاع امرا بود . سلاطين سلجوقى عراق كه بعد از محمود سلجوقى فرمانروايى كرده‌اند عبارتند از داود ابن محمد سلجوقى ؛ طغرل ابن محمد ؛ مسعود سلجوقى ؛ ملكشاه ابن محمود ؛ محمد دوم سلجوقى ؛ سليمان شاه سلجوقى ؛ ارسلان ابن طغرل و طغرل ابن ارسلان ، كه آخرين سلطان سلجوقى عراق بود ، و سلطنتش به دست خوارزمشاهيان منقرض گشت . سلاسل قلعه قلعهء شوشتر قلعه‌اى محكم واقع بر قطعه كوهى در شمال شهر شوشتر ، خوزستان . در افسانه‌ها گويند غلامى از غلامان والى فارس كه سلاس نام داشت آنجا