عباس قديانى

448

فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )

در سلطنت افتاد و تحت حمايت تركمانان ، در خراسان عصيان كرد و كلات را گرفته درصدد لشكركشى به تهران برآمد . ولى شكست خورد ناچار به نزد تركمانان گريخت و بار ديگر به فتنه‌هاى داخلى همت گماشت . تا آنكه وى با فرزندان خود در حرم رضوى متحصن شدند ، اما او را از آنجا بيرون كشيده و بعد از محاكمه ، به امر ناصر الدين شاه ، او را با دو پسر و كسانش هلاك كردند و فتنه‌هاى سالار خاتمه يافت . سالار ملى : - باقر خان سالاريان خاندانى از شاخهء كنگريان ، ( آل مسافر ) امراى محلى ديلمستان ، آذربايجان ، اران و ارمنستان . مؤسس اين سلسله سالار مرزبان بن مسافر كنگرى است . امراى معروف اين خاندان عبارتند از : 1 - مرزبان مسافر ؛ آذربايجان را متصرف شد و با روسها جنگيد ، سپس در جنگ با ركن الدوله دستگير شد و چهار سال در سميروم زندانى شد ، ولى سرانجام فرار كرد و فرمانروايى خود را به دست آورد و در سال 344 وفات يافت . 2 - جستان بن مرزبان ( 346 - 350 ه . ق . ) . 3 - وهسودان بن محمد بن مسافر . 4 - ابراهيم بن مرزبان . 5 - ابو الهيجاء پسر ابراهيم . تا 377 ه . ق . اين سلسله به دست رواديان برافتاد . نيز - آل مسافر سام در سانسكريت به معنى « حديث خوش » است . سامانيان سامانيان ( 279 - 389 ه . ق . ) خاندانى ايرانى بودند كه نسب خود را به بهرام چوبين از سرداران سامانى مىرسانيدند . جد ايشان « سامان خداه » نام داشت كه در دهستان سامان از نواحى بلخ فرمانروايى مىكرد و كيش زرتشتى داشت . سامان خداه در اواخر بنى اميه در زمان هشام ، اسلام آورد و پسرش را به نام حكمران خراسان ، « اسد بن عبد الله قسرى » اسد ناميد . اسد چهار پسر داشت . ابو محمد نوح ، ابو نصر احمد ، ابو العباس يحيى و ابو الفضل الياس . در هنگامى كه مأمون در مرو اقامت داشت اسد با چهار پسر خود در پيرى به نزد او آمد . مأمون پس از رسيدن به خلافت حكومت سمرقند را به نوح و فرغانه را به احمد و چاچ را به يحيى و هرات را به الياس داد . از ميان اين چهار برادر ، احمد بر ديگران سرورى داشت و نه تنها جاى نوح را در سمرقند گرفت بلكه كاشغر را هم به متصرفات خود بيفزود . احمد در روزگار پيرى امارت فرغانه و سمرقند را به پسر مهتر خود نصر واگذار كرد . نصر چون به حكومت نشست برادرش اسماعيل را به نيابت از طرف خود به بخارا فرستاد ولى ديرى نگذشت كه بين دو برادر اختلاف افتاد و كار آن دو به جنگ كشيد ، اما اسماعيل بر دو برادر چيره گشت ولى از او انتقام نگرفت و وى را بر سر حكومت خود در سمرقند نگه داشت تا اينكه در سال 279 ه . درگذشت و اسماعيل بن منازع به فرمانروايى ماوراء النهر رسيد . در زمان امير اسماعيل سامانى بر اثر جنگهايى كه پادشاهان آن سلسله با تركان غير مسلمان مىكردند عده‌اى از تركان به اسيرى و غلامى به ماوراء النهر راه يافتند و در سلك چاكران ايشان درآمدند . سامانيان به تدريج تشكر خود را از اين اقوام