موقعيت عالى خود نتوانستند بيشترين استفاده را ببرند و موفق به تشكيل يك دولت انقلابى نشدند . مناطقى كه زنگيان فتح كردند از نظر اقتصادى و بازرگانى در سطح بسيار عالى قرار داشت و بيشترين تداركات مالى و اقتصادى خلافت عباسى را تأمين مىكرد . اينها خود مدت پانزده سال از اين امكانات اقتصادى استفاده نمودند . با اينكه در قيام زنگيان علاوه بر زنگيان ، قشرهاى محروم ديگرى نيز شركت داشتند ( نظير قومى از اعراب قبيلهء بنىتميم و گروهى از باهليان ) ، ليكن اين قيام منحصر به خود زنگيان بود و قشرهاى محروم ديگر جامعه عباسى را در بر نگرفت و همين مسئله باعث محدوديت آن گرديد . البته على بن محمد در آغاز كار خود سعى كرد تا طبقات محروم ديگر را در نواحى مختلف به سوى خود بكشد ، ولى موفقيت كمترى به دست آورد . تعاليم او بيش از همه دل زنگيان را ربود . از اينها گذشته ، على بن محمد و زنگيان هرگز درصدد اتحاد با ساير قيامها برنيامدند . آنها اگر با قيامى نظير قيام يعقوب ليث و يا قيام قرامطه دست اتحاد مىدادند مسلما خلافت عباسى را فرو مىپاشيدند . عوامل مختلف عقيدتى ، سياسى و حتى اقتصادى باعث گرديد كه اينها نتوانند با ساير قيامها دست اتحاد بدهند و به صورت متحد ، عليه دشمن مشتركشان ، خلافت عباسى و اطرافيان ظالم آنها برخيزند . قيام زنگيان اگرچه ناكام ماند ، اما ضربهء هولناكى بر جريان گستردهء برده‌دارى خلافت عباسى وارد ساخت و آن را از درون لرزاند و پوساند ؛ چنان كه پس از سركوبى اين قيام ، جريان برده‌دارى نيز از تكاپو افتاد و جز به صورت شخصى ، حالت عمومى خود را از دست داد . قيام زنگيان ، مقدمهء مساعدى براى قيامهايى چون قيام قرامطه و فاطميان و اسماعيليان گرديد كه سراسر جهان اسلام را زير چتر قيام خود گرفتند . زنگيان ، قيام در زمان يعقوب ليث اكثر بردگان زنگى در عراق و خوزستان بر خواجگان خود قيام كردند . اين واقعه در سال 255 هجرى اتفاق افتاد . پيشواى زنگيان مردى ايرانى به نام « على بن محمد بن احمد بن عيسى » ملقب به « صاحب الزنج » بود كه براى خوشامد ديگران نسب خود را به امام زين العابدين پسر حسين بن على ( ع ) مىرسانيد . اصل وى از قريه « ورزنين » از دهستانهاى رى بود . وى زنگيانى را كه به عنوان برده از ساحل زنگبار در آفريقا آورده بودند گرد خود جمع كرد و در بصره عليه دولت عباسى قيام نمود . در آن زمان زنگيان به دسته‌هاى بزرگ تقسيم شده و براى پاك كردن اراضى وسيع باير دولت و تبديل آنها به اراضى داير در اطراف بصره كار مىكردند . تنها در ناحيهء سفلاى بين النهرين عدد ايشان به پانزده هزار نفر مىرسيد . شورش زنگيان چهارده سال به طول انجاميد و دهها هزار برده در اين عصيان شركت كردند . گذشته از آنان عدهء كثيرى از روستاييان و اعراب بدوى نيز به ايشان ملحق شدند . زنگيان قسمت جنوب عراق و بندر بصره را متصرف گشتند و شهر تازه‌اى به نام « المختاريه » در آنجا بنياد گذاردند و به خوزستان آمده و شهر اهواز را بگرفتند . پس از چهارده سال « موفق » برادر خليفه « المعتمد بالله » توانست آن شورش را فرو بنشاند . زمان شورش زنگيان مصادف با حمله يعقوب به حوالى بغداد شد ، صاحب زنج مىخواست با يعقوب متحد شده دولت عباسى را از ميان بردارد ، اما يعقوب