عباس قديانى

418

فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )

زالوب آب شهرى در شمال شرق كرمانشاه نزديك ديناور . در 1932 در آن كاوشهايى به عمل آمده و در حدود 600 قبر در آن پيدا شده است كه متعلق به قرون اوليه هزاره اول پ . م . مىباشد . زاموآ واقع در مغرب درياچه رضاييه كه مورد حمله آشوريها در قرن 10 پ . م . قرار گرفت و بعد به كشور مانا در شمال و پارسوآ در جنوب تقسيم شد . زاهده خاتون 543 ق . از زنان عابد ، زاهد و مدبّر . وى همسر اتابك بزابه ( 532 - 542 ق . ) حاكم فارس بود . او به كمك همسرش به امر كشوردارى مىپرداخت و مدرسه‌اى بسيار عالى در شيراز بنا كرد كه آن را مدرسه زاهده مىگفتند و املاك زيادى براى آن وقف نمود و توليت آن را به علماى حنفى مذهب داد ، ولى پس از چندى از حنفيان به شافعيان منتقل كرد و امام ناصر الدين سيرافى را كه امامت و خطابت مسجد جامع عتيق از گذشته به اجداد او تفويض شده بود به توليت آن مدرسه گماشت . در سال 542 ق . در جنگى كه بين بزابه و سلطان مسعود بن محمد بن ملكشاه سلجوقى در ميان همدان و اصفهان در گرفت بزابه كشته شد و در اصفهان دفن گرديد . زاهده خاتون دستور داد تا استخوانهاى همسرش را به شيراز بياورند و در مدرسه زاهده دفن كرد و قبه‌اى عالى براى آن ساخت و خود نيز پس از مرگ در همانجا دفن شد . به نوشته شدّ الازار مرقد اين زوج براى مردم شيراز متيمن و متبرك بوده است . زاهدى فضل الله فرزند بصير ديوان همدانى در سال 1271 ه . ش . در همدان متولد شد . وى پس از طى مراحل تحصيلات مقدماتى وارد مدرسه صاحب‌منصبى قزاقخانه شد و دورهء آن را در رشته سواره‌نظام به پايان رساند . زاهدى در جريان سركوب احسان الله خان و ميرزا كوچك خان ، تحت فرماندهى رضا خان سوادكوهى شركت داشت . پس از كودتاى 1299 درجه سرتيپى گرفت و در جنگ با اسماعيل آقا سيميتقو و فتح قلعهء چهريق تلاش زيادى نمود . در سركوبى شيخ خزعل همراه با رضا خان حضور داشت و پس از ورود سردار سپه به اهواز ، فرماندار نظامى خوزستان شد . علاوه‌براين در سركوبى و خلع سلاح عشاير مازندران و امن كردن منطقه تركمن صحرا تلاش بسيار كرد . باوجود اين در زمان رضا شاه دوبار مورد غضب واقع شد و خلع درجه گرديد ، اما هربار به خدمت بازگشت . بعد از شهريور 1320 ، شاه كه از به قدرت رسيدن رزم‌آرا در هراس بود ، همواره زاهدى را به عنوان يك حريف مبارز و چكش تعادل در مقابل او قرار مىداد و در جريان انتخابات دوره شانزدهم مجلس شوراى ملى ، عملا بين اين دو در راهيابى افراد مورد نظر خود به مجلس ، رقابت شديدى به وجود آمد كه نتيجه آن پيروزى زاهدى و راه يافتن عده‌اى از نامزدهاى جبهه ملى به مجلس بود . زاهدى در كابينهء حسين علاء به وزارت كشور منصوب شد و اين سمت را در كابينه نخستين دكتر مصدق هم حفظ كرد ، ولى چند ماه بعد از وزارت كناره گرفت و به مجلس سنا بازگشت و عملا به صف هواداران شاه پيوست و تدريجا هسته مخالف با دكتر