سلطنت يزدگرد نوشته و از ملوك قحطان ، پادشاه روم ، ترك و نيز خلفا تا آخر ايام المعتصم سخن رانده است . ديوان ( Divan ) وزارتخانه ، اداره ديوان استيفا اداره‌اى كه در آن به امور مالى كشور رسيدگى مىشد . ديوان استيفا ديوان رسيدگى و تنظيم دفاتر و دخل و خرج كشور و ثبت كليه درآمدهاى دولتى و محاسبات در دولت غزنويان . ديوان اشراف در حكومت عباسيان ديوان اشراف يا دستگاه اطلاعاتى خلافت ، يكى از مهمترين ديوانها بوده و وظيفه‌اش تفتيش در كردار و اعمال وزيران ، عمال دولت و سرداران سپاه بود . عضو ديوان اشراف را مشرف مىخواندند . ديوان اشراف در دولت غزنويان نظام اشراف و جاسوسى در ولايات متشكل از ديوان دولتى بود كه ديوان مستقل اشراف مملكت خوانده مىشد . ديوان انشا ديوان رسائل ، اداره‌اى كه در آن مكاتبات دولتى انجام مىگرفت . رئيس ديوان ، اعضاى زيادى تحت فرمان داشت كه كتّاب خوانده مىشدند و معروفترين آنها كاتب السر ( منشى مخصوص پادشاه ) ، كاتب الرسائل ( مأمور تنظيم مكاتيب عمال و ولات و حكام ) ، كاتب الجند ( عامل امور سپاه ) ، كاتب الشرطه و كاتب الخراج بودند . غير از وزراء و رؤساى دواوين ، كسى كه اقتدار تمام داشت و اغلب بر اثر حسادت و عداوت يا به تحريك امرا باعث برانداختن وزرا مىشد ، حاجب كل بود . ديوان اينجو اداره‌اى كه بر امور زمينهاى خالصه سلطنتى نظارت مىكرد . ديوان بريد اداره پست و ارتباطات و اطلاعات . ديوان بريد يكى از ديوانهاى دوره غزنويان كه وظيفه آن انتقال خبر بود . بر اين ديوان كه اهميت بسزايى در اطلاع از اكناف قلمرو غزنوى داشت ، « صاحب بريد » و يا صاحب خبر نظارت مىكرد . ديوان بيگى در عهد صفويه ، عنوان مأمورى كه بر امور قضايى نظارت داشت و اجراى قوانين و احكام تحت نظر او بود . در كشيك‌خانه به امور شرعى و در خانهء خود به دعاوى عرفى رسيدگى مىكرد ، و در نزد شاه تقرب و نفوذ تام داشت و مقرب الخاقان به شمار مىآمد . ديوان جند ديوان عرض يا جند كه ديوان مخصوص رسيدگى به كارهاى لشكرى و تهيهء سربازان از نقاط