عباس قديانى

375

فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )

خاص مىگشودند و شخصى وارد آنجا شده موميايىاى كه در آن گردآمده بود جمع مىكرد و آن را در ظرفى سربسته به شيراز مىفرستاد و در خزانه شاهى انبار مىكردند . از آثار شهر : قلعه دحيه و مسجد سنگى است . دار البطيخ آرامگاه ملكشاه سلجوقى و خواجه نظام الملك و بعضى از پادشاهان و خاندان سلجوقى در اصفهان . دار الخلافه ناصرى تهران ؛ نامى كه در عهد ناصر الدين شاه قاجار بر شهر تهران نهاده شد . دار الفنون مهمترين مدرسه‌اى كه در زمان قاجار تشكيل گرديد مدرسه دار الفنون است . بناى اين مدرسه در زمان صدارت اميركبير و با پيشنهاد و همت او در سال 1266 ه . ق . آغاز شد و در اواخر سال 1267 به پايان رسيد ، هرچند به هنگام افتتاح اين مدرسه اميركبير از صدارت عزل شده بود . رشته‌هاى مختلفى از جمله : طب ، داروسازى و رياضى و زبانهاى خارجى و تعليمات نظامى در اين مدرسه توسط معلمين خارجى تدريس مىشد و فرزندان اعيان و اشراف در آن به تحصيل مىپرداختند . اداره امور مدرسه چنان كه اميركبير پيش‌بينى كرده بود پيش نرفت و علىرغم اصرارى كه وى در انتخاب معلمين غير انگليسى و غير روسى داشت بعدها معلمينى از همه كشورها به اين مركز راه يافتند و منشأ وابستگى فكرى محصلين و از خودباختگى در مقابل بيگانه شدند . دارسى متولد سال 1849 م . در شهر « نيوتن آبوت » واقع در ايالت « دونشير » انگلستان كه در 1886 همراه خانواده به استراليا مهاجرت نمود . وى امتياز نفت 50 ساله ايران را تصاحب كرد و اين امتياز داراى تأييد شاه ( مظفر الدين شاه ) و امضا و مهر اتابك ( ميرزا على اصغر خان امين السلطان صدر اعظم ) و . . . بود و لازم به ذكر است كه دارسى به ايران نيامد و امتياز را نمايندهء او كه « ماريوت » نام داشت به وكالت از طرف او امضا نمود . داروغه لفظ مغولى به معنى رئيس . در اوايل اين لفظ به طور كلى به حكام اطلاق مىشده است اما بعدها لقب حاكم پايتخت گرديده . لفظ داروغه وقتى استعمال مىشده مراد از آن رئيس پاسبانان شهر و در واقع چيزى شبيه رئيس نظميه بوده است . در سازمان ادارى عهد صفويه و بعد از آن داروغه پايتخت ، گذشته از ميرشب ، جمعى عسس و عده‌اى از قورچيان و تفنگچيان و غلامان شاهى را در اختيار داشت . در اواخر عهد صفويه ، داروغه اصفهان غالبا از امراى گرجى انتخاب مىشد . داروغه دفترخانه در عصر صفوى سرپرست ادارهء دفتر خانه . اين مقام زيردست مستوفى الممالك واقع شده است . داروغه فراشخانه در عهد صفوى فراشخانه داراى داروغه‌هايى بود كه تصدى امور كارگزينى و استخدامى را داشته است .