سپاهيان اسپارت كه موسوم به « هوبليت » يعنى سنگين اسلحه بودند ، نگذاشتند قشون ايران از تنگهء ترموپيل بگذرد و حملات آن را دفع كردند . سرانجام بر اثر فداكاريهاى سواران ايرانى خشايار شاه ، آتن را متصرف شد و معبد « ارك » را به تلافى خرابيهايى كه يونانيها در سارد كرده بودند ، آتش زد . ستونهاى قصر خشايارشا خشايار شاه در سال 480 ق . م . به ايران مراجعه كرد و « مردونيه » سردار سپاه را با سيصد هزار سپاه در يونان گذاشت تا به جنگ خاتمه دهد . شاهنشاه هخامنشى از اين نبردها بهره‌اى نبرد . پس از خاتمهء جنگ يونان واقعهء مهمى در سلطنت خشايار شاه روى نداد ، و اوقات خود را به لهو و لعب مىگذراند ، تا آنكه در سال 466 ق . م . خواجه‌باشى خشايار شاه كه مهرداد نام داشت با رئيس گارد مخصوص اردوان همدست شده شاه را كشتند و فرزندش را به سلطنت نشاندند . خشايثى دهيو ( K hshayathiadahuna ) به معنى « شاه ممالك » كه سلاطين هخامنشى خود را در كتيبه‌هاى خويش به اين نام خوانده‌اند . خشتره به معنى كشور كه در زمان هخامنشيان ، ايران به چند خشتره تقسيم مىشد از جمله كشورهاى آن سوى فرات ( نگا ، آسيا صغير ) و كشورهاى اين سوى فرات كه عبارت بودند از : 1 - مزوپوتامى 2 - بابيلونى يا بابل 3 - آرمينيا 4 - آشور 5 - پارس 6 - شوش 7 - ماد 8 - آريانا 9 - هيركانى 10 - پارت 11 - باختر 12 - سغديان 13 - خوارزم 14 - زرنگ 15 - هرخواتيش 16 - گندار 17 - كرمانيا 18 - گدروزيا . خشتريته پادشاه ماد كه عليه آشوريها شوريد . خضر بخشايش از وزيران دوره تيمورى . خط اوستايى خط اوستايى يا زند كه آن را دين دپيرى نامند به احتمال قوى در زمان ساسانيان اختراع شده است چه تا آن عهد متون اوستا سينه‌به‌سينه مىرسيده و يا با