كليله و دمنه به هند رفت و آن كتاب را از سانسكريت به زبان پهلوى ترجمه كرد و به ايران آورد . خسرو اول ( انوشيروان ) خسرو ( اوسروئس ) پادشاه اشكانى ( حدود 110 - 128 - 129 م . ) . در دورهء آشفتگى بعد از زمان بلاش اول . در دورهء او روابط دوستانهء ايران و روم به هم خورد ، و ترايانوس ، امپراتور روم ، به بهانهء اينكه شاهنشاه ايران پادشاه ارمنستان را بدون اطلاع دولت روم معين كرده ، به ايران حمله نمود ، و هداياى خسرو را كه مايل به جنگ با روم نبود رد كرد . و پادشاه ارمنستان را كه با او از در دوستى درآمد به قتل رساند و ارمنستان و كردستان و بين النهرين را گرفت ، و تا فارس پيش رفت . خسرو خزائن خويش را برداشته از تيسفون عقب نشست و در ضمن مردم بين النهرين را بر ترايانوس شورانيد و ترايانوس يكى از شاهزادگان اشكانى را در تيسفون به تخت نشانيد و عقب نشست . آن‌گاه خسرو به تيسفون بازگشت و قسمتهاى جنوبى بين النهرين باز به تصرف ايران درآمد . خسرو پرويز ( خسرو دوم ) ( 590 - 628 م . ) از پادشاهان ساسانى كه پس از قتل هرمز به سلطنت رسيد . اما بهرام چوبين حاضر نبود به فرمان وى درآيد و خيال پادشاهى را در سر مىپروراند . خسرو در برابر او نتوانست ايستادگى كند و به سوى روم گريخت . بهرام پيروزمندانه به تيسفون آمد و تاج شاهى بر سر نهاد و به نام خود سكه زد . خسرو به راهنمايى يكى از شيوخ عرب از دجله گذشت و در « هيرايولس » از شهرهاى مرزى روم اقامت گزيد و از موريس امپراتور روم يارى خواست . چندى نگذشت كه خسرو با لشكر روم به ايران بازگشت ، بهرام كه در جنگ هراگليوس ( سردار رومى در آفريقا ) بود ، نزد خاقان ترك پناه برد و پس از چندى نگذشت كه خسرو با لشكر روم به ايران بازگشت ، بهرام كه در جنگ با وى شكست خورده بود به نزد خاقان ترك پناه برد و پس از چندى به تحريك خسرو در شهر بلخ كشته شد . خسرو پرويز خسرو دوم كه لقب او پرويز به معنى پيروز است پس از خسرو اول ( انوشيروان ) معروفترين شاهنشاه