عباس قديانى
310
فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )
حاجى محمد حسين خان صدر اصفهانى سومين فردى كه در سلسلهء قاجاريه عهدهدار سمت صدراعظمى فتحعلى شاه گرديد حاجى محمد حسين خان اصفهانى بود . وى فرزند حاجى محمد على و نوهء حاجى محمد رحيم است . چون وى در عهد جوانى به علافى و كاهفروشى اشتغال داشت به محمد رحيم علاف معروف بوده است . زادگاه وى شهر اصفهان و از آنجا كه در اواخر سلسلهء زنديه و اوايل سلسلهء قاجاريه ، شهر اصفهان به تناوب در دست سرداران اين دو سلسله ردوبدل مىشد ، حاجى محمد حسين خان اصفهانى و پدرش همانند حاجى ابراهيم كلانتر هم در سلسلهء زنديه مصدر خدماتى گرديدند و هم در سلسلهء قاجاريه . حاجى محمد حسين خان صدر اصفهانى پس از نزديك به شش سال صدارت در سال 1239 ه . ق . از اصفهان به تهران آمد و به بيمارى زردى ( يرقان ) درگذشت و جسدش را به نجف اشرف منتقل كردند . قابل ذكر است كه در سال 1236 و در زمان صدارت وى بهدستور فتحعلى شاه وزارت خارجه تشكيل گرديد و ميرزا عبد الوهاب خان معتمد الدوله نشاط اصفهانى دانشمند و شاعر معروف به سمت اولين وزير امور خارجه تعيين شد . حاجى ميرزا آغاسى صدراعظم محمد شاه قاجار كه محمد شاه او را مراد و مرشد خود مىدانسته و نسبت به او اعتمادى نامحدود داشت كه اين اعتماد را از عهد طفوليت به او پيدا كرده بود . ميرزا آغاسى مردى بود كه تمام قدرت ايران و تمام بىكفايتى دولت آن در وجود او خلاصه مىشده است ، كه نتيجهء سوء سياست و بىتدبيرى وى در ادارهء امور كشور ، تهى شدن خزانه از پول و امتناع فرمانروايان و حكام ايالت و ولايات از فرستادن ماليات به پايتخت بود . نيز - آقاسى حاجى ميرزا آقاسى ايروانى حاجى ميرزا حسين خان سپهسالار قزوينى ( مشير الدوله ) ميرزا حسين خان فرزند ميرزا نبى خان امير ديوان قزوينى در سال 1243 ه . ق . متولد شد . اجداد وى اهل علىآباد مازندران بوده و پدربزرگ وى موسوم به عابدين بيك در قزوين در خدمت شاهزاده علينقى ميرزاى ركن الدوله حكمران قزوين به دلاكى و خاصهتراشى اشتغال داشت . بدين ترتيب دشمنان ميرزا حسين خان وى را دلاكزاده لقب مىدادند . بعد از