عباس قديانى

304

فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )

آذربايجان تاخته بودند جنگهاى دلاورانه نمود . پس از آن در دفع فتنهء « ايرنجين » همت و شجاعت بسيار نشان داد و سلطان به پاداش اين خدمات خواهر خود « ساتى بك » را به حبالهء نكاح او درآورد . در سال بعد امير چوپان به دفع امير تيمور تاش چوپانى فرزند خود ، را كه در آسياى صغير دعوى مهدويت مىكرد لشكر كشيد و او را اسير كرد و به درگاه سلطان ابو سعيد آورد . در سال 725 ه . ق . به سبب ماجراى عشق ابو سعيد بهادر خان نسبت به بغداد خاتون بين سلطان و امير چوپان اختلاف پديد آمد و ركن الدين صاين آتش اين اختلاف را دامن زد . عاقبت امير چوپان به خراسان رفت و ركن الدين صاين را نيز به بهانهء تسخير آن ولايت همراه بود . در اين بين ، دمشق خواجه به امر ابو سعيد به قتل رسيد و امير چوپان ركن الدين صاين را كه سبب آن اختلاف مىشمرد كشت . عاقبت امير چوپان به دست ملك غياث الدين كرت كشته شد . چوپان بيكى ماليات و عوارض متعلق به حيوانات در عهد صفويه . چوپانيان امراى چوپانى فرزندان امير تيمور تاش بن امير چوپانند . جانشينان او دو تن بيشتر نبودند . اول امير شيخ حسن كوچك پسر امير تيمور تاش بن امير چوپان سلدوز كه مدت چهار سال در آذربايجان استقلال داشت ( 741 - 744 ه . ق . ) و در 27 رجب سال 744 به دست زن خود كشته شد . پس از او برادرش ملك اشرف به‌جاى او نشست و انوشيروان نامى را كه نسب خود را به هولاكو مىرسانيد به نام انوشيروان عادل به ايلخانى برداشت و او را نيز به زودى معزول كرده و خود استقلال يافت . وى مدت چهارده سال با ظلم حكومت كرد و جانى بيك خان ازبك پادشاه مغول مسلمان بر وى حمله كرد و وى را بكشت ( 751 ) و دولت چوپانيان را برانداخت . نيز - ايلخانان كوچك چهار باغ مدرسه سلطان كه مدرسه مادر شاه هم مىگويند . آخرين بناى باشكوه دورهء صفويه در قرن دوازدهم هجرى است . در اين بنا كاشيكارى مفصلى و گره‌كارى را كه از امتيازات مخصوص آن است و معرف آخرين تحولات صنعت كاشيكارى مىباشد مىتوان به‌چشم ديد . چهار طاق آتش‌گاههاى قديم . چهل دختران مقبره و برج آجرى گرد ، با گنبد زيباى عهد سلجوقى ، در دامغان ، اسفارنگى بن اصفهان آن را براى مقبره خانوادگى خود ساخت . چهلستون كاخ كاخ مجلل دوره صفوى در اصفهان ، داراى مجالس نقاشى تاريخى و تزيينات عالى قراين متعدد تاريخى است كه تالار بزرگ آن از زمان شاه عباس اول است . كتيبه ايوان مورخ 1056 ه . ق . به نام شاه عباس دوم ، و تعمير به نام شاه سلطان حسين مىباشد . باغ بزرگ آن فعلا تنها باغ موجود عهد صفوى مىباشد .