جنگ گوگمل ( اربل ) آخرين نبرد داريوش سوم با اسكندر مقدونى است ( 331 ق . م . ) . در اين جنگ گرچه سپاه ايران بسيار بود و در به دو امر اسكندر و سپاهيانش را دچار وحشت نموده بود ، ليكن اين‌بار نيز اسكندر را به مقاومت واداشت و با اينكه ابتدا از سپاه داريوش شكست خورد ولى از پى چاره برآمد و باز شيوهء جنگ ايسوس را به كار انداخت ولى ايرانيان پنداشتند كه به جان شاه آسيب رسيده پا به گريز نهادند و عرصه را براى دشمن خالى نمودند . داريوش از گوگمل به جانب همدان گريخت و بدين ترتيب اسكندر كه خود نيز تصور نمىكرد پيروز گردد در اين جنگ نيز كامياب شد . جنگ مرو كشتيهاى جنگى دولت روسيه در جزيرهء آشوراده كه در 33 ميلى مردابى در نزديكى دماغهء نبرد گوگمل در نزديكى اربل طويلى در استرآباد قرار دارد ، از عمليات دزدان دريايى تركمن در درياى خزر جلوگيرى مىكردند . در سال 1274 هجرى سپاهيان ايران به فرماندهى سلطان مراد ميرزا حسام السلطنه مرو را متصرف شدند ولى ديرى نگذشت كه تركمانان امنيت ايالت خراسان را متزلزل ساختند . در سال 1277 شاهزاده حمزه ميرزا حشمت الدوله برادر بىكفايت حسام السلطنه و پيشكارى ميرزا محمد آشتيانى قوام الدوله با لشكرى انبوه از طرف دربار ايران مأمور سركوبى تركمانان گرديد . در اين جنگ بين حشمت الدوله و قوام الدوله كار نفاق سخت بالا گرفت و از هر حيث باعث ضعيف شدن سپاه ايران شد . حمزه ميرزا از روى جهالت ، سپاهيان خود را از شهر مستحكم مرو خارج ساخت ، لشكريان ايران مورد حملهء ناگهانى قبيلهء تكه قرار گرفتند و به‌سختى از تركمانان شكست خوردند و چندين هزار تن از سپاهيان به هلاكت رسيده يا اسير گشتند . از جمله ، عكاسى فرانسوى به نام بلوكويل كه