تمغاى يشم در عصر مغول ، مهرى كه براى امراى ملوك بزرگ بود و « تمغاى يشم بزرگ » ناميده مىشد . « تمغاى يشم كوچك » براى قضّات و بزرگان و مشايخ بود ؛ تمغاى بزرگ زرين براى امور كم‌اهميت سلطنت و تمغايى مخصوص از زر براى برنشستن و فرود آمدن لشكر كه در حواشى آن شكل كمان ، چماق و شمشير نقش شده بود . تموچين : - چنگيز خان تنسر ( tansar ) موبد موبدان بود كه در جمع‌آورى اوستا مساعدتهاى زيادى مبذول داشت . وى نامه‌اى به گشنسب شاه طبرستان نوشت و او را به پذيرش دين زرتشتى دعوت كرد . وى در رسمى كردن دين زرتشت با اردشير بابكان همدست بود . تنكابنى - محمد ولى خان : - محمد ولى خان تنكابنى تنگ چوگان ( دره رودخانه شاپور ) در دو بدنهء سنگى تنگ چوگان سمت راست و چپ آن مجموعا شش نقش برجسته از دورهء ساسانى حجارى شده است كه عبارتند از : نقش پيروزى شاپور اول بر والرين . نقش پيروزى شاپور اول بر والرين كه از نقش برجستهء اول مفصلتر مىباشد . مجلس پيروزى شاپور اول بر والرين اين صحنه بزرگترين اثر حجارى برجستهء دورهء ساسانى است . نقش بهرام دوم ، نقش مراسم اعطاى حلقه سلطنت از طرف اهورمزدا به بهرام اول ، صحنهء پيروزى شاپور ذو الاكتاف بر دشمنان . توپچىباشى در سلسله صفويه رئيس توپچيان بود و به كارهاى ايشان رسيدگى مىكرد . فرماندهى نيروى دريايى ايران نيز با وى بود ، ولى در حقيقت كار و زحمت زيادى نداشت ؛ زيرا شاه عباس غالبا توپ را در پشت قلعهء دشمن مىريخت و توپخانه منظم و مفصلى در كار نبود . نيروى دريايى ايران هم چيزى نبود كه نيازمند فرمانده و مدير باشد . در خليج فارس اساسا كشتى دولتى و جنگى ، چنان كه كشورهاى بزرگ اروپايى داشتند وجود نداشت . تورانيان همان پارتها بودند كه در حقيقت از قبايل سيت‌ها ( سك‌ها ) محسوب مىشدند و بارها در عصر هخامنشيان به ايران حمله كرده بودند ، ولى در اين عصر با نام « پارتها » دوباره به ايران آمدند . آنان مانند پيشينيان و اجداد خود مردمى وحشى بودند و در اين وقت از هرج‌ومرج ايران كه با مرگ اسكندر به وجود آمده بود و ضعف سلسله سلوكىها استفاده كرده در اين سرزمين جا گرفتند ( 250 ق . م . ) تورنگ تپه در نزديك گرگان مكان پيش از تاريخى . توسيديد ( Thueydido ) مورخ معروف يونانى كه تاريخ جنگهاى پلوپونس ( پلوپونز ) را نوشته است . 460 - 395 ق . م . از مهمترين ويژگيهاى وى انشاى صريح و روشن و